De eerste dagen: wat te verwachten met voeding
De eerste dagen na de geboorte zijn een soort oefenperiode, zowel voor jou als voor je baby. Het spijsverteringsstelsel van je kindje is nog heel nieuw. Het is klein en heeft nog niet veel nodig. Dat is belangrijk om te onthouden als je je zorgen maakt over de hoeveelheid voeding.
Colostrum: het eerste goud
Direct na de bevalling komt er vaak colostrum. Dit wordt ook wel ‘moedermelk van de eerste dagen’ genoemd. Het is dik, geelachtig en superkrachtig. Zie het als de eerste immunisatie en een perfect opstartpakket voor je baby. Hoewel het misschien niet veel lijkt, is het precies genoeg voor die eerste dagen. Het is rijk aan antistoffen en eiwitten. Je baby hoeft er maar kleine beetjes van binnen te krijgen, want de maag is echt klein. Het is vergelijkbaar met de grootte van een knikker of een knikkerglas in het begin.
VIDEO: WIJ doet ’t zo: 5 tips tegen darmkrampjes
Wanneer begint de echte melkproductie?
Meestal merk je dat de melkproductie rond de derde of vierde dag overgaat naar vollere moedermelk. Je borsten kunnen dan voller aanvoelen, misschien zelfs een beetje hard. Dit is een teken dat de productie goed op gang komt. Als je flesvoeding geeft, begint dit natuurlijk ook rond deze tijd, afhankelijk van het merk en het schema dat je volgt. Het is belangrijk om te weten dat de frequentie van voeden in het begin heel hoog is.
Voeden op verzoek: luister naar je baby
De beste richtlijn voor de voeding van een pasgeboren baby is ‘voeden op verzoek’. Dit klinkt misschien vaag, maar het is eigenlijk heel logisch. Je baby geeft zelf aan wanneer hij honger heeft. Dit is veel beter dan een strak schema aanhouden, zeker in de eerste weken.
Hoe herken je hongersignalen?
Je baby communiceert op verschillende manieren. Let goed op deze vroege signalen van honger. Als je te lang wacht, wordt het huilen vaak het laatste, meest intense signaal. Probeer dat te voorkomen.
• Kleine bewegingen: je baby wordt rusteloos.
• Onhandig zoeken: je baby draait het hoofd en opent de mond, alsof hij zoekt naar iets om te zuigen. Dit heet de zoekreflex.
• Lipkwispelen: de lippen gaan open en dicht.
• Handjes naar de mond brengen: zuigen op de vingers of vuistjes.
Als je deze vroege signalen ziet, bied je al voeding aan. Dit maakt het voedingsmoment rustiger en prettiger voor jullie allebei. Bij flesvoeding is dit principe ook belangrijk, hoewel je met de hoeveelheden iets meer controle hebt over wat eruit komt. Toch is ook hier ‘op verzoek’ voeden vaak het prettigst.
Relevante artikelen
Voor een uitgebreide blik op Voeding pasgeboren baby: wat je moet weten, raadpleeg deze geselecteerde bronnen.
• Pasgeboren baby? Wat je moet weten over doorslapen – wat …
Hoe vaak voeden is normaal?
Pasgeborenen hebben vaak maar een heel klein beetje voeding tegelijk, maar ze hebben het vaak nodig. In de eerste twee weken is het heel normaal om wel 8 tot 12 keer per dag aan de borst te liggen of een fles aan te bieden. Soms zelfs meer, zeker als je borstvoeding geeft. Dit frequente aanleggen stimuleert ook de aanmaak van moedermelk. Maak je dus geen zorgen als het lijkt alsof je baby de hele dag door eet. Dit is tijdelijk.
Borstvoeding versus flesvoeding: de keuzes
Welke weg je ook kiest voor de voeding van jouw baby, weet dat beide opties je kindje alles kunnen geven wat hij nodig heeft. Het gaat om de liefde en de verbinding tijdens het voeden.
Als je borstvoeding geeft
Borstvoeding is de meest natuurlijke voeding, maar het vergt soms oefening. Je moet leren hoe je baby goed aanlegt. Een goede aanlegtechniek voorkomt pijn bij jou en zorgt ervoor dat je baby effectief drinkt. Een correcte aanlegtechniek helpt ook om te voorkomen dat je baby te veel lucht inslikt, wat vaak de oorzaak is van spugen na voeding. Het belangrijkste is dat je baby goed ‘aanknaapt’. Dat betekent dat de mond wijd open is, de lippen naar buiten gekruld zijn (alsof hij een visje is) en hij een groot deel van de tepelhof in zijn mond heeft, niet alleen de tepel zelf.
Wat betreft de duur: laat je baby drinken tot hij zelf stopt. Dit is zijn natuurlijke manier om aan te geven dat hij genoeg heeft. Soms drinkt een baby tien minuten, soms twintig. Elk kind is anders. Het controleren van de voeding gaat hier het makkelijkst via het luisteren en observeren van je kind.
Als je flesvoeding geeft
Bij flesvoeding werk je vaak met een schema van het consultatiebureau of de fabrikant. Toch is ook hier flexibiliteit belangrijk. Je kunt de aangegeven hoeveelheden zien als een richtlijn, niet als een wet. Kijk goed naar je kindje. Drinkt hij de fles snel leeg of stopt hij halverwege? Dan heeft hij misschien even genoeg gehad. Het is goed om te weten dat de samenstelling van kunstvoeding wetenschappelijk is afgestemd op de behoeften van de baby, zodat je zeker weet dat je baby alle nodige voedingsstoffen binnenkrijgt.
Let ook op de speen. Er zijn verschillende maten en doorstroomsnelheden. Een pasgeborene heeft een langzame speen nodig. Als de melk te snel komt, kan je baby zich verslikken of te veel in korte tijd binnenkrijgen, wat weer kan leiden tot krampjes.
Hoe weet je of je baby genoeg krijgt?
Dit is misschien wel de grootste bron van zorg voor nieuwe ouders. Je kunt de hoeveelheid melk niet altijd zien, zeker niet bij borstvoeding. Gelukkig zijn er duidelijke tekenen die je laten zien dat de voeding goed gaat en je baby tevreden is.
De luiercheck: een helder teken
Dit is je beste graadmeter, zeker in de eerste weken. Je baby geeft via zijn luiers aan hoeveel hij drinkt en verwerkt.
• De eerste dagen: In de eerste 24 uur plas je misschien maar één natte luier. Dit verandert snel.
• Na dag 4/5: Je baby zou minstens 6 tot 8 goed natte luiers per dag moeten hebben. De urine moet lichtgeel zijn, niet donker of sterk ruikend.
• Ontlasting: De eerste dagen is de ontlasting zwartgroen en plakkerig (meconium). Vanaf dag 3 of 4 wordt dit groengeel tot geel en smeuïg. Dit is een teken dat de darmen goed werken en de voeding wordt opgenomen.
Als je merkt dat de luiers langdurig droog blijven, of de ontlasting verandert op een manier die je niet vertrouwt, neem dan contact op met het consultatiebureau of de verloskundige. Dat is waar zij voor zijn! Als je wilt weten hoe je de melkproductie kunt stimuleren, lees dan hoe lang kolven na voeding.
Kijk naar je baby zelf
Naast de luiers, is het gedrag van je kindje essentieel. Een baby die voldoende voeding krijgt, doet het goed op twee vlakken:
• Voldoende wakker en alert: Je baby is helder en reageert op jou wanneer hij wakker is. Hij is niet constant lusteloos of suf.
• Gewichtstoename: Dit wordt gecontroleerd op het consultatiebureau. Een baby valt in de eerste week vaak wat af, maar moet daarna weer aankomen. Vanaf ongeveer twee weken oud hoort je baby weer op zijn geboortegewicht te zitten.
Omgaan met de onvermijdelijke ongemakken
Voeding brengt soms ook uitdagingen met zich mee, zoals krampjes of spugen. Dat hoort erbij, maar het kan heel frustrerend zijn.
Spugen na de voeding
Veel baby’s spugen wat melk uit na een voeding. Dit is meestal geen reden tot paniek. De sluitspier tussen de slokdarm en de maag is nog niet goed ontwikkeld. Een beetje melk glipt er dus makkelijk weer uit. Als je baby verder goed groeit en vrolijk is, noemen we dit vaak ‘reflux’ in de milde vorm. Wat helpt, is om je baby na de voeding even rechtop te houden (laten boeren) en de voeding rustig te laten verlopen.
Krampjes en de rol van voeding
Krampjes zijn pijnlijk en maken jou als ouder onzeker. Of voeding hier direct de oorzaak van is, is lastig te zeggen. Bij borstvoeding kunnen bepaalde voedingsmiddelen die jij eet soms bijdragen, maar dit is niet bij elke baby zo. Bij flesvoeding kan de hoeveelheid lucht die je baby binnenkrijgt een grote rol spelen.
Probeer bij flesvoeding altijd even een boertje te laten na een halve fles en na de hele fles. Houd je baby rechtop tegen je schouder en klop of wrijf rustig op de rug. Bij borstvoeding kan het helpen om je baby goed aangelegd te hebben, zodat hij zo min mogelijk lucht hapt.
Wanneer schakel je hulp in?
Het is cruciaal om te weten wanneer je moet bellen. Je hoeft niet alles zelf op te lossen. Het is de verantwoordelijkheid van het zorgsysteem om je hierin te begeleiden.
Neem contact op met het consultatiebureau of je huisarts als je het volgende ziet:
• Je baby drinkt veel minder dan normaal, of weigert de voeding consequent.
• Je baby heeft langer dan 12 uur geen natte luier gehad.
• Je baby is suf, moeilijk wakker te krijgen, of huilt onophoudelijk en is niet te troosten.
• De ontlasting is groen en slijmerig, of juist keihard en droog.
• Je hebt veel pijn bij het geven van borstvoeding en aanleggen lukt echt niet na veel oefenen.
Onthoud: er is geen perfecte manier van voeden. Er is alleen de manier die voor jou en jouw baby werkt, op dit moment. Het is een leerproces dat dagelijks verandert.
Veelgestelde vragen
wanneer moet mijn baby voor het eerst drinken?
Probeer binnen het eerste uur na de geboorte aan te leggen als je borstvoeding geeft. Dit is het moment waarop je baby het meest alert is om te zoeken. Bij flesvoeding geef je de eerste voeding wanneer je baby hongersignalen geeft, vaak binnen de eerste twee uur.
is het normaal dat mijn baby na 20 minuten huilt bij de borst?
Dat kan zeker gebeuren, vooral in de beginfase. Dit betekent vaak dat hij de melk niet goed laat stromen of dat hij niet effectief drinkt. Kijk dan naar de aanlegtechniek: drinkt hij met een wijd open mond en hoor je slikbewegingen in plaats van alleen maar snelle hapjes?
hoeveel voeding heeft een pasgeboren baby nodig per dag?
In de eerste week is het moeilijk om vaste hoeveelheden te noemen, want de behoefte verandert dagelijks. In het algemeen hebben pasgeborenen ongeveer 150 tot 200 ml voeding per kilogram lichaamsgewicht per 24 uur nodig. Dit is een ruwe schatting die je het beste kunt interpreteren door goed naar de luiers en het gewicht te kijken.