Eczeem en eten: de koppeling die je voelt
Het is een feit dat veel mensen met constitutioneel eczeem (ook wel atopisch eczeem genoemd) merken dat bepaalde voedingsmiddelen de klachten verergeren. Maar er is een groot verschil tussen een algemene gevoeligheid en een echte voedselallergie of -intolerantie. Veel mensen denken bij eczeem direct aan een lijst met ‘verboden’ voedingsmiddelen. Dat is vaak te zwart-wit. Jouw huid is een orgaan dat reageert op de binnenwereld én de buitenwereld. Voeding is een belangrijke interne factor.
Wat gebeurt er eigenlijk? Bij eczeem is de huidbarrière van nature wat zwakker. Sommige stoffen in ons eten kunnen dit ontstekingsproces voeden. Ze activeren het immuunsysteem, zelfs als je niet allergisch bent voor dat ene voedingsmiddel. Dit noemen we een vertraagde reactie of een gevoeligheid. Het is belangrijk om te weten dat dit proces niet bij iedereen hetzelfde werkt. Wat voor de buurvrouw een ramp is, kan bij jou helemaal geen kwaad doen. Meer weten over hoe je eczeem kunt verminderen met voeding?
###.
De meest besproken voedingsmiddelen bij huidklachten
Als we het hebben over eczeem en voeding, komen een paar verdachten altijd bovendrijven. Het is goed om deze eens rustig te bekijken, zonder direct in paniek te raken over je boodschappenlijstje.
• Koemelk: Dit is vaak de eerste waar mensen aan denken, zeker als het om jonge kinderen gaat. Melkeiwitten kunnen bij een deel van de mensen ontstekingen in de darmen aanwakkeren, wat zich op de huid uit.
• Gluten: Tarwe, rogge en gerst. Als je darmwand geïrriteerd is, kunnen gluten een reactie uitlokken. Dit hoeft geen coeliakie te zijn; het kan ook een gevoeligheid zijn die je eczeem triggert.
• Eieren: Net als melk, bevatten eieren eiwitten die bij gevoelige personen een immuunreactie geven.
• Kippenvlees en Vleesproducten: Minder vaak genoemd, maar de kwaliteit en de toevoegingen in bewerkt vlees kunnen ook een rol spelen bij de algehele ontstekingslast in je lijf.
• Bepaalde vruchten en groenten: Denk aan nachtschadefamilie zoals tomaten, paprika’s en aubergines. Sommige mensen reageren hierop, anderen totaal niet.
Voordat je nu radicaal je hele keuken omgooit, onthoud dit: het gaat om jouw persoonlijke triggers. Het opsporen van voedingsintoleranties bij eczeem vergt geduld.
Hoe ontdek je wat jouw huid irriteert? Het eliminatiedieet
De beste manier om duidelijkheid te krijgen over de relatie tussen jouw eczeem en wat je eet, is door systematisch te testen. Dit doe je met een eliminatie- of uitsluitingsdieet. Dit klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk een logische puzzel leggen met je lichaam als enige aanwijzing. Meer informatie over specifieke voedingsmiddelen die je kunt eten en vermijden, vind je in onze gids over seborroisch eczeem en voeding.
###.
VIDEO: De relatie tussen voeding & eczeem
Stap 1: De eliminatiefase (2 tot 4 weken)
In deze fase haal je de meest verdachte voedingsmiddelen tijdelijk helemaal uit je dieet. Je schrapt dus de bovengenoemde categorieën (of degenen waarvan jij denkt dat ze problemen geven). Het doel is om je lichaam rust te geven. Je kijkt of de jeuk en roodheid significant afnemen. Als je merkt dat je huid rustiger wordt, weet je dat er een verband is.
Praktische tip: kies niet te veel tegelijk uit het lijstje hierboven, anders weet je niet wat geholpen heeft. Focus op één of twee grote kanshebbers, zoals zuivel en tarwe. Wees heel streng in deze periode. Geen ‘stiekem’ koekje of een beetje saus waarin melk verwerkt zit. Dit is essentieel voor een goed resultaat bij het uitsluiten van voedsel bij eczeem.
Stap 2: De herintroductiefase
Dit is de belangrijkste stap, en ook de moeilijkste. Je moet nu één voor één de uitgesloten voedingsmiddelen weer toevoegen om te zien wat de reactie is. Doe dit heel langzaam.
• Kies één voedingsmiddel (bijvoorbeeld melk).
• Eet het gedurende drie dagen in verschillende hoeveelheden.
• Houd nauwkeurig bij hoe je huid reageert. Je kunt kleine klachten krijgen, maar kijk vooral naar de terugkeer van ernstige jeuk of nieuwe vlekken.
• Wacht na de drie dagen minstens twee dagen met het proberen van het volgende voedingsmiddel. Zo weet je zeker dat de reactie van het eerste product komt.
Als je merkt dat na het eten van melk je eczeem na 24 uur weer opvlamt, dan heb je een duidelijke trigger gevonden. Dit betekent niet dat je het nooit meer mag eten, maar wel dat je het vanaf nu met mate moet gebruiken, of alleen als je huid het toelaat.
Meer dan alleen de directe triggers: de darmgezondheid
Vaak ligt de oorzaak van voedingsgevoeligheden die je eczeem voeden dieper: in je darmen. Je darmwand is de scheiding tussen wat je eet en je bloedbaan. Als deze wand ‘lek’ is (een term die we vaak gebruiken is een verhoogde doorlaatbaarheid van de darm), kunnen grotere voedseldeeltjes de bloedbaan bereiken. Je immuunsysteem ziet deze als indringers en gaat reageren. Dit veroorzaakt de algemene ontsteking die je huid vervolgens manifesteert.
Wat kun je doen om deze darmwand te ondersteunen? Dit is het stukje preventie dat echt helpt bij voeding en eczeem verminderen.
• Eet vezelrijk en gevarieerd: Goede darmbacteriën voeden zich met vezels uit groenten, fruit en peulvruchten. Een gezonde mix van bacteriën is cruciaal voor een sterke darmwand.
• Vermijd suikerpieken: Grote hoeveelheden snelle suikers voeden de verkeerde bacteriën in je darmen. Kies liever voor langzame koolhydraten en natuurlijke zoetstoffen.
• Kies voor gefermenteerd eten: Kefir, zuurkool of kimchi bevatten levende culturen die je eigen darmflora helpen opbouwen.
• Goede vetten zijn je vriend: Omega-3 vetzuren (uit vette vis, lijnzaad) werken ontstekingsremmend in je hele lijf, ook op je huid.
Denk eraan: het gaat er niet om dat je perfect eet. Het gaat erom dat je de balans vindt waarbij je zo min mogelijk ontstekingsreacties uitlokt. Als je weet dat je van kaas soms een dag later vlekken krijgt, dan kun je bewust kiezen wanneer je dat risico neemt.
Wat als ik het idee van een dieet beu ben?
Ik hoor je denken: “Dit klinkt als een leven lang puzzelen en beperkingen.” Dat gevoel is heel herkenbaar. Soms is de stress van het dieet erger dan de jeuk zelf. Weet dat je niet alles tegelijk hoeft aan te pakken. Als je merkt dat je huidige eetpatroon je huid constant op scherp houdt, dan is een tijdelijke focus op eliminatie zinvol. Maar daarna moet je terug naar een houdbaar patroon.
Focus je op wat je wél kunt eten. Als je erachter komt dat je gevoelig bent voor tarwe, is dat vervelend. Maar er zijn talloze andere granen en pseudo-granen zoals quinoa, boekweit of amarant. Het ontdekken van je persoonlijke triggers geeft je juist controle terug. Je bent niet langer een slachtoffer van je huid; je bent de onderzoeker van je eigen lichaam.
Begin klein. Vervang één ding door een alternatief dat je lekker vindt. Merk je dat je huid rustiger blijft? Goed, houd dat vast. Dit is geen sprint, maar een proces van ontdekken wat jouw huid nodig heeft om in balans te komen met wat jij eet.
Veelgestelde vragen
Nuttige bronnen
Hier is een samengestelde lijst van links die je alles vertellen over Eczeem door voeding.
• Eczeem en voeding: wat kun je eten en wat niet? – SOHF
• Dermatologendagen – De rol van voeding en supplementen bij …
Is eczeem altijd door voeding veroorzaakt?
Nee, eczeem heeft zelden één enkele oorzaak. Het is vaak een samenspel van aanleg, stress, klimaat, verzorgingsproducten en inderdaad: voeding. Voeding is een belangrijke trigger, maar niet altijd de basis van het probleem.
Kan ik supplementen gebruiken om eczeem te verminderen?
Sommige supplementen kunnen ondersteuning bieden. Denk aan probiotica om de darmflora te versterken, of vitamine D en omega-3 vetzuren vanwege hun ontstekingsremmende werking. Overleg dit altijd met een deskundige voordat je grote hoeveelheden gaat gebruiken.
Moet ik mijn kinderen op een streng dieet zetten?
Bij kinderen is voorzichtigheid geboden, zeker bij het vermoeden van eczeem door voeding. Een te beperkt dieet kan leiden tot tekorten. Het is belangrijk om eerst goed te laten onderzoeken of er een duidelijke allergie is, en daarna een gestructureerd, begeleid eliminatieproces te starten.