Waarom voeding zo belangrijk is bij borstkanker
Als je de diagnose krijgt, draait alles om de medische behandeling: operatie, chemo, bestraling of hormoontherapie. Dat is de basis. Maar voeding is jouw steunpilaar. Het is niet bedoeld als vervanging van de medische zorg, maar als een krachtige aanvulling. Goede voeding helpt jouw lichaam sterker te maken. Het helpt je om de behandelingen beter te doorstaan. Ook kan het je helpen om sneller te herstellen achteraf.
Misschien heb je gehoord dat bepaalde superfoods kanker genezen. Laat dat idee meteen los. Dat is onrealistisch en legt onnodige druk op je. Wat we wel kunnen doen, is zorgen dat je lichaam de bouwstenen krijgt die het nodig heeft om te herstellen en omgaan met de stress van de therapie. Denk aan voeding als het onderhoud van een krachtige motor: je wilt de beste brandstof gebruiken, zodat de machine optimaal blijft draaien. Als je specifiek geïnteresseerd bent in hoe voeding kan bijdragen aan het verminderen van symptomen van chronische aandoeningen zoals fibromyalgie, is het nuttig om te weten wat voeding echt helpt bij fibromyalgie.
Omgaan met de bijwerkingen door voeding
De behandeling voor borstkanker is zwaar voor je lijf. Hierdoor krijg je vaak te maken met vervelende bijwerkingen. Denk aan misselijkheid, vermoeidheid of juist ongewenste gewichtsverlies of -toename. Jouw eetpatroon kan hier een groot verschil maken in hoe je deze bijwerkingen ervaart.
Heb je bijvoorbeeld veel last van misselijkheid? Dan is een maaltijd overslaan geen goed idee. Dan moet je juist kleine beetjes eten die licht verteerbaar zijn. Denk aan een beschuitje, een rijstwafel of wat bouillon. Zware, vette maaltijden kun je beter even vermijden. De focus ligt dan op het binnenkrijgen van energie, niet op het perfecte dieet.
Bij vermoeidheid zien we vaak dat ijzer en B-vitamines essentieel zijn. Je vindt deze bijvoorbeeld in volkorenproducten, peulvruchten en groene bladgroenten. Maar als je door de vermoeidheid geen zin hebt in een grote schotel groente, is een glas verrijkte (plantaardige) melk of een handje noten soms al een enorme winst. Wat lukt, is op dat moment goed genoeg.
De rol van gewicht en spiermassa
Gewichtsveranderingen komen vaak voor. Sommige mensen verliezen gewicht tijdens chemotherapie omdat hun eetlust wegvalt. Anderen komen juist aan door minder beweging en veranderingen in hun hormoonhuishouding, bijvoorbeeld na de menopauze door hormoontherapie.
Als je ongewenst gewicht verliest, is het belangrijk om actie te ondernemen. Je lichaam heeft dan energie nodig om te vechten. Dit is het moment om te focussen op energierijke, makkelijk te eten voeding. Denk aan volle kwark, een lepel pindakaas door je havermout, of een smoothie met wat olie en fruit. Je moet eiwitten en calorieën binnenkrijgen. Eiwitten zijn de bouwstenen voor je spieren en weefsels.
Aan de andere kant, gewichtstoename is ook een veelbesproken onderwerp bij de voeding bij borstkanker, zeker bij hormoongevoelige vormen. Hier gaat het niet om streng lijnen. Het gaat om het maken van bewuste keuzes die je op lange termijn helpen. Het advies is dan vaak: meer groenten en fruit, volkoren producten, en minder bewerkt voedsel, suiker en dierlijke vetten. Beweeg ook als je dat kunt, al is het maar een klein rondje lopen.
Wat zeggen de onderzoeken over voeding en terugval?
Dit is misschien wel de vraag die het meest onder je huid zit: kan ik met mijn dieet de kans op terugkeer van borstkanker beïnvloeden? Er is veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen voeding en het risico op recidief (terugkeer van de ziekte).
Wat we zien, is dat een gezond, gevarieerd voedingspatroon altijd beter is dan een ongezond patroon. Dit is geen ingewikkelde wetenschap. Het gaat om de totale lijn, niet om één supermaaltijd.
De richtlijnen die de meeste experts aanbevelen, lijken erg op de algemene adviezen voor een gezond hart. Dit zijn de pijlers die je kunt meenemen in jouw dagelijkse keuzes:
• Meer plantaardig: Eet meer groenten, fruit, peulvruchten (bonen, linzen) en volkoren granen. Deze zitten vol vezels en stoffen die je cellen beschermen.
• Gezonde vetten kiezen: Vervang dierlijke vetten (vet vlees, boter) door onverzadigde vetten. Denk aan olijfolie, noten, zaden en vette vis (zoals zalm of makreel).
• Beperk bewerkt vlees en suiker: Rood vlees en vooral bewerkt vlees (worst, ham) kun je beter spaarzaam eten. Suikerrijke dranken en snoep leveren veel calorieën, maar weinig bouwstoffen.
Onthoud goed: dit zijn richtlijnen voor de lange termijn. Als je midden in de zwaarste fase van je behandeling zit, is eten wat je binnenkrijgt het allerbelangrijkste. Even een weekje minder groente eten omdat je alleen maar zin hebt in pasta met kaas is dan echt geen ramp. Realisme is cruciaal in deze fase.
Alcohol en borstkanker: waar sta je nu?
Alcohol is een gevoelig onderwerp. Je hebt misschien al gehoord dat alcohol het risico op borstkanker kan verhogen. Dat klopt, zeker bij langdurig of veel gebruik. Maar wat als je al gediagnosticeerd bent of behandeld wordt? Moet je nu volledig stoppen?
De meeste ziekenhuizen en artsen raden aan om tijdens de behandeling alcohol zo veel mogelijk te vermijden. De lever is hard aan het werk om de medicatie af te breken. Alcohol legt extra druk op dat orgaan. Daarnaast kan het interacties geven met sommige medicijnen en je slaapkwaliteit verslechteren, terwijl je rust juist zo hard nodig hebt.
Na de behandeling is er vaak meer ruimte voor persoonlijke afweging. Bespreek dit altijd met jouw oncoloog of specialist. Voor sommige mensen, zeker als er sprake is van hormoongevoelige borstkanker, wordt zelfs na de behandeling aangeraden om zeer matig te zijn met alcohol. Het gaat om jouw persoonlijke risicoprofiel.
Supplementen en vitamines: supplementeren of niet?
Je ziet ze overal: supplementen, antioxidanten, vitamine C-infusen. Het klinkt aantrekkelijk. Een pilletje slikken en je voelt je beter, of je beschermt jezelf. Maar wees hier voorzichtig mee, zeker tijdens de behandeling.
Veel artsen zijn huiverig voor hoge doseringen antioxidanten (zoals vitamine C en E) als je chemotherapie of bestraling krijgt. De therapieën werken juist deels door oxidatieve stress te veroorzaken, waardoor kankercellen beschadigen. Als je dan heel veel antioxidanten slikt, kan dit theoretisch de werking van de behandeling afremmen. Dit is een complex wetenschappelijk gebied, en je wilt geen risico nemen met je medicatie.
Wat je wel kunt doen, is je bloedwaarden laten controleren. Een vitamine D-tekort komt veel voor, zeker in de donkere maanden. Dit tekort kan vermoeidheid verergeren. Overleg met je arts of diëtist of een laag-gedoseerd supplement in jouw geval zinvol is. Voor de meeste andere vitamines geldt: haal ze uit je voeding. Als je gezond en gevarieerd eet, heb je meestal voldoende binnen. Meer weten over de rol van voeding bij deze ziekte? Lees dan wat je moet weten over voeding en darmkanker.
###.
VIDEO: Voeding bij kanker – Dr. Sandra Beijer & Ir. Merel van Veen
Wanneer schakel je een diëtist in?
Je voelt je onzeker over wat je moet eten. Je valt te veel af. Je hebt chronische diarree van de hormoontherapie. Dit zijn de momenten waarop je professionele hulp moet inschakelen. Je huisarts of het ziekenhuis kan je doorverwijzen naar een gespecialiseerde diëtist. Dit is geen luxe, maar een essentieel onderdeel van jouw zorg.
Een diëtist die ervaring heeft met oncologie kijkt naar jouw persoonlijke situatie, jouw smaak, en de fase van je behandeling. Zij stellen geen dieet voor dat je moet volgen, maar helpen je praktische oplossingen te vinden. Bijvoorbeeld: hoe maak je een smoothie die 500 calorieën bevat, maar die je kunt drinken als je alleen maar water kunt verdragen? Zij vertalen de algemene adviezen naar jouw dagelijkse boterham en avondeten.
Praktische stappen voor elke dag
We hebben nu veel besproken. Laten we het praktisch maken. Wat kun je vandaag doen, of morgenochtend, om je direct beter te voelen of om je lichaam te ondersteunen?
• Plan je eetmomenten (ook als je geen honger hebt): Zet een wekker. Eet elke drie uur iets kleins. Dit stabiliseert je bloedsuiker en voorkomt dat je té hongerig wordt, waardoor je slechte keuzes maakt.
• Maak eten aantrekkelijk: Als je smaak verandert of alles metaalachtig smaakt, probeer dan andere temperaturen. Koude, frisse dingen (yoghurt, fruit) werken soms beter dan warme stoofpotten. Voeg citroensap toe om smaken op te frissen.
• Focus op hydratatie: Veel mensen vergeten te drinken, zeker bij misselijkheid of diarree. Zorg dat je gedurende de dag voldoende water, thee, of slappe verdunde sapjes drinkt. Water is cruciaal voor alle processen in je lijf.
• Eet kleurrijk, als het kan: Probeer elke dag minstens twee verschillende kleuren groente of fruit te eten. Dit hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een handje blauwe bessen bij je ontbijt en een wortel tussendoor is al winst.
Onthoud: er is geen perfect dieet voor borstkanker. Er is het dieet dat jíj op dit moment kunt volhouden en dat jouw lichaam ondersteunt door deze zware periode heen. Wees mild voor jezelf. Elke gezonde keuze is een stap in de goede richting.
Veelgestelde vragen
Meer over dit onderwerp
Ontdek essentiële bronnen die we hebben verzameld over Voeding borstkanker.
• VOEDING TIJDENS EN NA DE BEHANDELING VAN BORSTKANKER
• Voeding en gewicht | Borstkankervereniging Nederland
moet ik veganistisch gaan eten nu?
Nee, dat hoeft niet. Een plantaardig dieet is gezond, maar het is een grote verandering, zeker als je je al niet goed voelt. Het is veel belangrijker dat je gevarieerd eet met veel groenten en volkorenproducten. Overleg met een diëtist als je een grote stap wilt maken, zodat je geen tekorten oploopt.
helpt een sapkuur echt bij borstkanker?
Sapkuren worden vaak aangeraden om te ‘detoxen’, maar ze zijn sterk afgeraden tijdens de behandeling. Je lichaam is al hard aan het werk om medicijnen af te breken. Een sapkuur levert te weinig calorieën en eiwitten. Je kunt juist spierverlies en vermoeidheid verergeren met zo’n rigoureus dieet.
ik heb zoveel zin in zoetigheid, mag dat wel?
Een klein beetje zoetigheid kan echt bijdragen aan je gemoedstoestand en soms zelfs energie geven als je erg zwak bent. Als je behoefte hebt aan een koekje of een klein toetje, neem dat dan. Focus liever op het grote geheel. Als je de rest van de dag goed eet, kan die traktatie echt geen kwaad. Het is belangrijker dat je eet dan dat je perfect bent.