Wat is vloeibare voeding eigenlijk?
Laten we beginnen bij de basis. Wat bedoelen we precies met ‘vloeibare voeding’? Simpel gezegd is het voedsel dat vloeibaar is bij kamertemperatuur, of dat je gemakkelijk vloeibaar kunt maken. Dit kan van alles zijn. Denk aan een flinke, stevige maaltijdsoep. Maar het kan ook gaan om een speciaal samengesteld drankje dat alle voedingsstoffen bevat die je lichaam nodig heeft. Het is dus niet alleen maar waterig spul. Er zijn verschillende vormen en diktes. Sommige mensen gebruiken het een korte tijd, bijvoorbeeld na een tandheelkundige ingreep. Anderen gebruiken het voor langere periodes omdat vast voedsel echt even geen optie is.
Vaak denken mensen meteen aan ziekenhuizen. Dat klopt deels, want medische professionals gebruiken het veel. Maar vloeibare voeding is er ook voor thuis, en het kan heel breed ingezet worden. Het gaat erom dat je op een gemakkelijke manier essentiële calorieën, eiwitten, vitamines en mineralen binnenkrijgt. Als je bijvoorbeeld merkt dat je door vermoeidheid of pijn steeds minder eet, kan je lichaam snel tekorten oplopen. Vloeibare voeding is dan een manier om die fundering stevig te houden.
De verschillende vormen van vloeibare voeding
Om je een beter beeld te geven, is het handig om de verschillende soorten te onderscheiden. Dit helpt je om te zien welke optie misschien past bij jouw situatie. We hebben grofweg drie categorieën:
• Drankjes met extra voedingsstoffen: Dit zijn kant-en-klare flesjes of pakken. Ze lijken op een dikke milkshake. Ze zijn vaak gericht op het leveren van veel energie en eiwitten in een klein volume. Goed als je weinig trek hebt maar wel veel voedingsstoffen nodig hebt. Dit wordt ook wel ‘sondevoeding’ genoemd als het via een slangetje gaat, maar je koopt ze ook kant-en-klaar om te drinken.
• Soepen en gepureerde maaltijden: Dit is vaak een tussenstap. Denk aan een Hollandse erwtensoep die je echt glad maakt, of een dikke tomatensoep met veel groenten en misschien wat vlees of linzen erdoorheen gepureerd. Hier zit vaak meer structuur en smaak in dan in de flesjes. Dit is ideaal als je nog wel wat wilt kauwen, maar moeite hebt met grote stukken.
• Zelfgemaakte shakes en smoothies: Hier heb je de meeste controle. Je mengt fruit, groenten, yoghurt, kwark, havermout, notenpasta en eventueel wat eiwitpoeder. Dit is een voedzame, verse manier om vloeibare voeding te maken die je lekker vindt.
Wanneer overweeg je vloeibare voeding?
Je vraagt je nu misschien af: “Is dit iets voor mij?” Dat is een terechte vraag. Het is geen vervanging voor gezellig tafelen met een stamppot, maar soms is het een slimme, tijdelijke oplossing. Er zijn verschillende situaties waarin mensen overstappen op vloeibare voeding of het aanvullen met vloeibaar voedsel.
Herken je je in een van de volgende situaties? Dan is het goed om er meer over te weten:
• Problemen met kauwen of slikken: Misschien heb je pijn in je mond, zijn je kiezen net behandeld, of heb je een zere keel waardoor elke hap pijn doet. Slikproblemen (dysfagie) komen ook vaker voor naarmate we ouder worden of na bepaalde ziektes. Vloeibaar glijdt makkelijker naar binnen.
• Gebrek aan eetlust of snelle verzadiging: Als je ziek bent, chemokuren krijgt, of herstelt van een operatie, kan je eetlust kelderen. Je maag is dan soms ook sneller vol. Met een klein, voedzaam drankje krijg je toch de benodigde energie binnen zonder dat je je overvol voelt.
• Verhoogde voedingsbehoefte: Soms heeft je lichaam tijdelijk méér nodig. Denk aan herstel na een zware infectie of een grote operatie. Je lichaam heeft dan bouwstoffen nodig om te genezen, en vloeibare, makkelijk opneembare voeding kan dan helpen om dat sneller te bewerkstelligen.
• Tijdelijke darmondersteuning: In sommige gevallen moet het spijsverteringsstelsel even rust krijgen. Vloeibare voeding is dan makkelijker te verteren omdat de ‘voorbewerking’ (kauwen) al gedaan is.
Het belangrijkste is dat je lichaam de voedingsstoffen moet binnenkrijgen, ook als je niet kunt of wilt eten zoals normaal. Vloeibare voeding is een hulpmiddel om dat te garanderen.
Hoe maak je vloeibare voeding praktisch en lekker?
Dit is waar veel mensen afhaken. Ze denken aan saaie, lauwe pap. Maar dat hoeft echt niet zo te zijn! Als je vloeibare voeding gebruikt, wil je ook dat het voedzaam én smakelijk is. Anders hou je het niet vol. Voor meer gedetailleerde informatie over hoeveelheden en advies voor babyvoeding, kun je hier terecht. Hier zijn wat concrete tips om je vloeibare maaltijden aantrekkelijker te maken.
VIDEO: Vloeibare voeding, maar bikkelharde ontlasting
Focus op de basis: eiwitten en energie
Je grootste zorg is waarschijnlijk: krijg ik wel genoeg binnen? Als je alleen maar bouillon drinkt, val je af. Je moet zorgen voor de bouwstenen. Die bouwstenen zijn vetten (voor energie) en eiwitten (voor spieren en herstel). Zorg dat je dit altijd toevoegt aan je vloeibare mengsels.
Goede, makkelijk mengbare toevoegingen zijn:
• Eiwitten: Kwark, Griekse yoghurt, proteïnepoeder (zonder sterke smaak), tofu (silken tofu mengt heel glad).
• Gezonde vetten: Een schepje pindakaas of amandelpasta, avocado (maakt het heerlijk romig), een scheutje plantaardige olie door je soep.
• Calorieën en vezels: Havermout (goed fijngemalen), een banaan, of wat gekookte zoete aardappel door je soep.
Smaakmakers die het verschil maken
Als het goed smaakt, vergeet je bijna dat je vloeibaar eet. Denk in de categorieën van je favoriete gerechten. Voor een gezonde start met je baby is het belangrijk om rekening te houden met de juiste voedingsstoffen, bekijk alles voor je baby’s gezonde start.
Voor zoete opties (ontbijt/dessert):
• Gebruik diepvriesfruit. Dat maakt je smoothie ijskoud en dik.
• Voeg een snufje kaneel, kardemom of vanille-extract toe.
• Een lepeltje honing of een paar dadels voor natuurlijke zoetheid.
Voor hartige opties (lunch/diner):
• Investeer in goede bouillon. Zelfgemaakte kippen- of groentebouillon is goud waard.
• Maak je soep af met verse kruiden (peterselie, bieslook) net voordat je gaat eten.
• Gebruik een beetje nootmuskaat of kerriepoeder in je gebonden groentesoepen.
Probeer de textuur te variëren. Een te dunne drinkvoeding kan gaan vervelen. Als je een blender hebt, kun je meer textuur toevoegen. Is je voeding te dik? Voeg dan wat extra water, melk of (plantaardige) drinken toe totdat het voor jou goed drinkbaar is.
Wanneer heb ik professionele hulp nodig?
Het is belangrijk om eerlijk te zijn tegen jezelf over je situatie. Vloeibare voeding is vaak een hulpmiddel, geen eindbestemming. Als je merkt dat je langere tijd (meer dan een week of twee) vloeibare voeding nodig hebt om je gewicht en energie op peil te houden, is het verstandig om dit met een zorgprofessional te bespreken. Denk aan je huisarts of een diëtist.
Zij kunnen je helpen met de volgende zaken:
• Bepalen hoeveel calorieën en eiwitten jouw lichaam echt nodig heeft.
• Kijken of je een tijdelijk tekort hebt en welke aanvulling het beste is.
• Advies geven over de juiste dikte als je echt slikproblemen hebt, zodat je veilig kunt blijven eten.
Twijfel je of je voldoende binnenkrijgt? Een diëtist kan je helpen om een voedingsschema op te stellen, zodat je niet elke dag opnieuw hoeft te puzzelen. Je hoeft dit zeker niet alleen uit te zoeken. Het is slim om professionele ondersteuning te zoeken als je merkt dat de situatie langer aanhoudt dan verwacht.
Veelgestelde vragen
Is vloeibare voeding wel echt gezond?
Ja, vloeibare voeding kan heel gezond zijn, mits het goed is samengesteld. Kant-en-klare medische drankjes zijn compleet en bevatten alles wat je lichaam nodig heeft. Zelfgemaakte smoothies met veel groenten, fruit en eiwitten zijn ook zeer voedzaam. Het gaat erom dat je de juiste balans van vitaminen, mineralen, vetten en eiwitten binnenkrijgt.
Verrijkende links
Duik dieper in het onderwerp Vloeibare voeding met deze nuttige bronnen.
• Vloeibare voeding – Radboudumc
• Vloeibare voeding bij mond- en kaakaandoeningen (Folder …
Kan ik afvallen met vloeibare voeding?
Dat hangt volledig af van wat je drinkt. Als je alleen bouillon drinkt, val je af door een tekort aan calorieën. Gebruik je het als aanvulling naast je gewone voeding, dan val je niet af. Sommige diëten gebruiken vloeibare voeding juist om gecontroleerd gewicht te verliezen, maar dan moet je precies weten hoeveel je moet drinken voor jouw energiebehoefte. Bespreek dit altijd met een expert.
Hoe lang mag ik vloeibaar eten?
Er is geen vaste regel voor hoe lang je vloeibaar mag eten. Dit is heel persoonlijk en afhankelijk van de reden waarom je het gebruikt. Voor een paar dagen na een ingreep is prima. Als het weken of maanden duurt, is het belangrijk om regelmatig te checken met je arts of diëtist of je lichaam nog steeds krijgt wat het nodig heeft en of het tijd is om weer langzaam op te bouwen.