Prostaatkanker en voeding: wat is het doel?
Als we het over prostaatkanker voeding hebben, bedoelen we niet dat je met een paar worteltjes de kanker geneest. Dat is niet realistisch en dat zou ik je ook niet wijsmaken. Het gaat erom dat je jouw lichaam zo goed mogelijk ondersteunt. Je lichaam voert een strijd, en voeding is de brandstof en de bouwsteen die het nodig heeft.
Wat wil je bereiken met je eetpatroon? Eigenlijk drie dingen:
• Je algemene gezondheid en energie op peil houden. Vooral als je zware behandelingen krijgt, is dat essentieel.
• Je immuunsysteem sterker maken. Een goed functionerend afweersysteem helpt je lichaam herstellen.
• Mogelijk de groei van kankercellen zo min mogelijk stimuleren. Sommige voedingsstoffen lijken hier een rol in te spelen.
Denk hierbij ook aan het beheersen van je gewicht. Te veel buikvet kan namelijk de hormoonhuishouding beïnvloeden. Dat is belangrijk, want prostaatkanker is vaak hormoongevoelig.
De basis: wat leg je op je bord?
Je hoeft niet ineens een veganist te worden als je dat nooit wilde. Veel winst behaal je met kleine, duurzame aanpassingen. We kijken naar patronen, niet naar eenmalige maaltijden.
Minder van dit: bewerkt en rood vlees
Dit is een punt waar veel onderzoek naar is gedaan. Er zijn aanwijzingen dat een hoge inname van rood vlees (rund, varken, lam) en vooral bewerkt vlees (worst, spek, kant-en-klare vleeswaren) het risico op prostaatkanker en de progressie ervan mogelijk verhoogt. Waarom dit precies zo is, wordt nog onderzocht, maar het lijkt te maken te hebben met bepaalde stoffen die ontstaan bij verhitting.
Wat kun je nu doen? Vervang een paar keer per week dat stukje vlees door iets anders. Je hoeft het niet volledig te schrappen als je dat niet wilt. Kies vaker voor kip, vis of plantaardige eiwitten zoals peulvruchten. En let op de bereidingswijze: grillen, frituren of bakken op zeer hoge temperatuur zorgt voor meer ongunstige stoffen dan stoven of koken.
Meer van dit: groenten, fruit en vezels
Hier wordt het positieve nieuws makkelijk: hoe meer kleuren op je bord, hoe beter. Groenten en fruit zitten vol met antioxidanten. Zie antioxidanten als kleine beschermers die je cellen helpen tegen schade. Dat is precies wat je nu wilt.
Focus je op de volgende groepen:
• Kruisbloemige groenten: Denk aan broccoli, bloemkool, spruitjes en koolsoorten. Deze bevatten stoffen die het lichaam helpen bij ontgifting. Probeer deze een paar keer per week op het menu te zetten.
• Tomaten en lycopeen: Tomaten, vooral als ze verhit zijn (zoals in tomatenpuree of pastasaus), bevatten veel lycopeen. Dit is een krachtige antioxidant die vaak specifiek wordt genoemd in relatie tot de prostaat. Een schepje tomatenpuree door je soep kan al helpen.
• Vezels: Vezels helpen je darmen gezond te houden en zorgen voor een stabiele bloedsuikerspiegel. Vezels haal je uit volkorenproducten, groenten, fruit en peulvruchten. Als je darmen een beetje van slag zijn door de behandeling, bouw je dit langzaam op.
Vetten: de goede kiezen
Vetten zijn niet de vijand, maar de soort vet maakt een groot verschil. Je wilt de ‘slechte’ vetten, vaak de verzadigde vetten uit dierlijke producten, verminderen. De focus verschuift naar de onverzadigde vetten, de gezonde vetten.
Dit zijn jouw vrienden:
• Omega-3 vetzuren: Deze vetten hebben een ontstekingsremmende werking, wat heel nuttig kan zijn voor je lichaam. Je vindt ze vooral in vette vis (zalm, makreel, haring). Probeer twee keer per week vis te eten.
• Plantaardige oliën: Gebruik olijfolie, koolzaadolie of notenolie. Ze zijn geweldig in salades of om in te bakken op middelhoge temperatuur. Vergeet ook de gezonde vetten uit avocado, noten en zaden niet. Een handjevol walnoten tussendoor is een fantastische snack.
Als je merkt dat je door de behandeling weinig eetlust hebt of moeite hebt met vetten, probeer dan kleine beetjes gezonde vetten toe te voegen. Een beetje notenpasta op je volkorenbrood bijvoorbeeld, of wat olijfolie over je gestoomde groenten.
Suiker en bewerkte voeding: de onnodige prikkel
Dit is misschien wel de moeilijkste stap voor veel mensen: de suikerinname beperken. Snelle suikers, zoals die in frisdrank, koekjes en witbrood, zorgen voor een snelle piek in je bloedsuikerspiegel. Sommige onderzoeken suggereren dat een hoge bloedsuikerspiegel de groei van bepaalde kankercellen kan bevorderen. Bovendien geven deze producten je nauwelijks bouwstoffen.
Denk eens na over je drinken. Vervang je dagelijkse cola of sap door water, thee (zonder suiker), of een glas lauw water met een schijfje citroen. Dat scheelt al enorm veel lege calorieën. Vervang witte boterhammen door volkorenbrood of havermout. Deze aanpassingen sluiten aan bij de richtlijnen voor goede voeding. Het vraagt even om een gewoonte te doorbreken, maar je geeft je lichaam veel meer terug.
Supplementen: wanneer heb je ze écht nodig?
Je hoort veel over allerlei wondermiddelen en supplementen. Hier moet je heel voorzichtig mee zijn. Alles wat je slikt, kan interactie hebben met eventuele medicatie of de behandeling die je krijgt. Ga hier nooit zomaar zelf mee aan de slag. Lees voor specifieke voedingsadviezen tijdens prostaatbestraling ons artikel over voeding bij bestraling prostaat.
Als je prostaatkanker hebt, is het cruciaal dat je supplementen altijd bespreekt met je behandelend arts of een gespecialiseerd diëtist. Soms is er een tekort, bijvoorbeeld door verminderde opname na een operatie of tijdens zware therapie. Dan kan aanvulling zinvol zijn.
Wat vaak wel genoemd wordt in de context van de prostaat, is vitamine D. Veel mensen in Nederland hebben hier een tekort aan, zeker in de winter. Bespreek met je arts of een test nodig is en welke dosering voor jou geschikt is. Het gaat erom dat je de tekorten aanpakt, niet dat je alles gaat ‘overdoseren’.
Praktische tips voor alledag
Weten wat goed is, is één ding. Het in de drukte van de dag toepassen, is iets anders. Hier zijn een paar concrete, kleine stappen die je vandaag nog kunt zetten:
• De ontbijt-switch: Vervang je suikerhoudende ontbijtgranen door havermout of (ongezoete) Griekse yoghurt met bessen en een paar walnoten.
• De soep-boost: Maak een grote pan groentesoep aan het begin van de week. Voeg een flinke lepel tomatenpuree toe. Je eet zo makkelijk drie soorten groenten binnen.
• Vleesdag omruilen: Kies deze week bewust voor één dag geen rood vlees. Maak bijvoorbeeld een grote maaltijdsalade met kikkererwten en veel verschillende groenten, of eet een stukje zalm.
• Drink water met smaak: Zorg dat je water binnenkrijgt door er plakjes komkommer, munt of sinaasappel in te doen. Zo vermijd je de verleiding van sap of frisdrank.
Onthoud goed: dit is geen dieet dat je tijdelijk volgt. Dit is een voedingspatroon dat je helpt om je lichaam de beste kansen te geven. Als je een dag een stuk taart eet, is dat geen ramp. Het gaat om het patroon van de weken en maanden erna. Wees mild voor jezelf, maar blijf wel proberen om de goede keuzes de boventoon te laten voeren.
Veelgestelde vragen
VIDEO: ARTS ONTHULT: Het fruit dat prostaatkanker AANVALT!
is vis altijd goed voor prostaatkanker?
Vette vis, zoals zalm en makreel, is een uitstekende bron van omega-3 vetzuren. Deze vetzuren helpen ontstekingen in je lichaam te verminderen. Dit is gunstig voor je algemene gezondheid. Probeer twee keer per week dit soort vis op het menu te zetten.
moet ik melkproducten laten staan?
Dit is een onderwerp waarover de meningen nog verdeeld zijn onder experts. Sommige studies suggereren dat een heel hoge inname van zuivelproducten niet ideaal is voor de prostaat. Je hoeft het niet strikt te verbieden. Kijk vooral naar wat je al eet. Als je al veel zuivel eet, probeer dan eens wat vaker voor (plantaardige) yoghurt of kwark te kiezen.
Verdere lectuur
Voor een uitgebreide blik op Voeding bij prostaatkanker: tips en advies, raadpleeg deze geselecteerde bronnen.
• Voeding bij prostaatkanker – Prostaatkankerstichting
helpt kurkuma echt bij prostaatkanker?
Kurkuma bevat de stof curcumine, die sterke ontstekingsremmende eigenschappen heeft. Het kan zeker een waardevolle toevoeging zijn aan je voeding, vooral als je het combineert met zwarte peper voor een betere opname. Zie het als een ondersteunend kruid, niet als een vervanging voor je reguliere behandeling.