De basis: wat is het verschil met aarde?
Als je planten in potgrond kweekt, hoef je je meestal weinig zorgen te maken over de voeding. De aarde fungeert als een buffer. Er zit van alles in, en je geeft af en toe een beetje plantenvoeding erbij. De aarde regelt veel voor je.
Bij hydroponie is dat anders. Jouw planten hangen met hun wortels direct in water. Ze hebben geen bodem die hen voedt. Dit betekent dat jij 100% verantwoordelijk bent voor alles wat ze eten. Je moet ze dus alle essentiële voedingsstoffen geven, precies in de juiste hoeveelheden.
Zie het zo: in de aarde krijgen ze een buffet aangeboden. In hydroponie geef jij ze een nauwkeurig samengesteld, vloeibaar menu. Dit klinkt misschien intimiderend, maar het geeft je juist enorm veel controle. Je kunt je planten precies geven wat ze op dat moment nodig hebben. Goed om te weten is dat deze voeding bestaat uit twee hoofdgroepen:
• Macro-nutriënten: Dit zijn de grote spelers. Denk aan stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K). Deze hebben je planten in grote hoeveelheden nodig voor groei, bloei en algemene stevigheid.
• Micro-nutriënten: Dit zijn de sporenelementen, zoals ijzer, mangaan en zink. Ze zijn maar in kleine beetjes nodig, maar zonder deze hulpstoffen kunnen je planten absoluut niet functioneren.
Twee-delig of drie-delig voeding: wat heb je nodig?
Als je de winkel in loopt voor hydroponische voedingsstoffen, zie je al snel flesjes met verschillende labels. Het meest gangbare systeem is een opdeling in twee of drie flessen. Dit is geen marketingtruc; het heeft een zeer praktische reden.
Je kunt de hoofdvoedingsstoffen (macro’s) en de calcium-/magnesiumbronnen niet zomaar in één fles stoppen. Als je dit wel zou doen, zouden ze in de geconcentreerde vorm direct aan elkaar binden en neerslaan. Dan kun je het aan je water toevoegen, maar de planten kunnen het niet meer opnemen. Zonde van het geld en slecht voor je systeem.
Daarom zie je vaak:
• Component A (of Grow): Bevat vaak de stikstof en andere elementen.
• Component B (of Bloom): Bevat vaak de fosfor en kalium, en soms ook calcium.
Je mengt dus altijd A en B afzonderlijk in je waterreservoir. Heb je een drie-delig systeem? Dan is de derde fles vaak puur calcium of magnesium, wat extra belangrijk is als je met omgekeerde osmose (RO) water werkt. Heb je dat nog niet, maak je dan geen zorgen. Voor de beginner is een goede A+B mix vaak ruim voldoende.
Wanneer geef je welke voeding? De groeicyclus
Dit is waar veel beginnende kwekers even vastlopen. Wanneer schakel ik over van de ene voeding naar de andere? Het antwoord hangt af van de levensfase van jouw plant. Je geeft je planten niet hun hele leven lang hetzelfde menu. Voor de beste resultaten, ontdek de beste tips voor gezonde tomatenplanten.
VIDEO: Make your own natural liquid nutrients for hydroponics #gardening #gardening101 #gardenhacks
De zaailing- en stekfase: zacht beginnen
Als je net een zaadje hebt laten kiemen, of een stekje hebt gesneden, zijn de wortels nog heel klein en kwetsbaar. Ze hebben nog niet veel nodig. Te veel voeding in deze fase is funest. Het kan de tere wortels ‘verbranden’.
Tip voor jou: Begin met een zeer verdunde oplossing. Gebruik de aanbevolen dosis voor de ‘jonge’ of ‘zaailing’ fase. Als de producent dat niet aangeeft, meng dan de helft van de aanbevolen hoeveelheid van de ‘Groei’ (Grow) voeding.
Verrijkende links
Verdiep je verder in Hydroponic voeding met een aantal zorgvuldig geselecteerde links.
• Hydroponic Food Production: A Definitive Guidebook … – Amazon.com
• Teens for Food Justice – Food Security Through Hydroponic Farming
De vegetatieve fase: de groeispurt
Zodra je plant zichtbaar groeit – dus meer bladeren en stevigere stengels ontwikkelt – zit hij in de vegetatieve fase. Dit is de periode waarin hij zo snel mogelijk groot en sterk wil worden. Hij heeft nu veel stikstof (N) nodig voor die bladeren.
Wat doe je nu? Je schakelt over op de ‘Groei’ of ‘Vegetatieve’ voeding. Volg de dosering op het etiket voor deze fase nauwkeurig. Dit is de periode waarin je de aanbevolen voedingssterkte meestal aanhoudt.
De bloei- of vruchtfase: de productie
Zodra je plant (bijvoorbeeld tomaat, peper of cannabis) de overstap maakt naar bloeien of vruchten dragen, verandert de behoefte drastisch. De plant heeft nu minder stikstof nodig, maar veel meer fosfor (P) en kalium (K). Deze stoffen zijn essentieel voor de vorming van bloemen of vruchten.
Wat doe je nu? Je schakelt over op de ‘Bloei’ of ‘Bloom’ voeding. Dit is vaak een compleet andere samenstelling dan de groei-voeding. Dit is ook de fase waarin je misschien merkt dat je wat extra boosters of bloeiversnellers wilt toevoegen, maar houd het simpel als je net begint.
De waterkwaliteit: de onzichtbare factor
Je kunt de beste hydroponische voeding kopen, maar als je waterkwaliteit niet in orde is, heeft de voeding weinig zin. Water is de drager van de voedingsstoffen, en de chemische samenstelling van dat water bepaalt hoe makkelijk de planten de voeding kunnen opnemen.
Twee metingen zijn hierbij cruciaal:
1. De pH-waarde
De pH-waarde meet hoe zuur of basisch je water is. Dit klinkt misschien complex, maar het is eigenlijk een simpel schaal van 0 tot 14. Planten in waterkweek hebben een smalle marge waarin ze voedingsstoffen kunnen opnemen. Meestal ligt dit tussen pH 5.5 en 6.5.
Is de pH te hoog (te basisch), dan ‘blokkeer’ je de opname van essentiële elementen zoals ijzer. Zie je gele bladeren terwijl je zeker weet dat je genoeg voeding geeft? Controleer dan eerst de pH.
Wat kun je doen? Je meet de pH met een eenvoudige pH-meter of met druppeltests. Is de waarde te hoog, dan gebruik je een pH-verlager (vaak op basis van fosforzuur). Is de waarde te laag, dan gebruik je een pH-verhoger. Je voegt eerst de voeding toe aan het water, roert goed, en meet dan pas de pH bij. Voeding beïnvloedt de pH namelijk direct.
2. De EC-waarde (Voedingssterkte)
De EC staat voor Elektrische Geleidbaarheid. Dit is simpelweg een meting van hoeveel zouten – oftewel voedingsstoffen – er in jouw water zitten. Hoe hoger de EC, hoe sterker de voeding.
Dit is de meest directe manier om te zien of je de juiste hoeveelheid voeding geeft. Geef je te veel (te hoge EC), dan verbrand je de wortels. Geef je te weinig (te lage EC), dan krijgt je plant honger.
Hoe pas je dit toe? Je koopt een EC-meter. Je stelt de voedingsoplossing samen met A en B, roert goed en meet dan de EC. Voor een beginnende teler van bijvoorbeeld sla of kruiden in de groeifase, ligt een EC tussen de 1.0 en 1.4 vaak goed. Voor bloeiende planten kan dit oplopen tot 1.8 of zelfs 2.2, afhankelijk van de soort.
Praktische tips voor het beheren van je voedingsreservoir
Je hebt je voeding gekocht, je hebt je meters. Nu komt het dagelijkse werk. Het is belangrijk om routine te ontwikkelen; dit voorkomt de meeste problemen met hydroponische plantenvoeding.
• Verschoon het water regelmatig. Dit is cruciaal. Zelfs al vul je het water bij, na ongeveer zeven tot tien dagen zijn de voedingsstoffen uit balans. De plant neemt de ene stof sneller op dan de andere. Giet de oude mix weg (gebruik dit eventueel om je kamerplanten water te geven), maak het reservoir schoon en vul het met vers water en een nieuwe, correct aangemeten voedingsmix.
• Meet de pH en EC dagelijks. Planten drinken het water, maar ze ‘eten’ de zouten. Dit verandert de verhouding. Als je plant veel water drinkt, wordt de resterende voeding geconcentreerder (EC gaat omhoog). Meet en corrigeer dagelijks, of op zijn minst om de dag.
• Voeg niet alles tegelijk toe. Voeg Eerst Component A toe aan het water, roer goed, en voeg dan pas Component B toe. Herhaal dit met eventuele supplementen. Voeg nooit geconcentreerde A en B direct samen in de fles aan het water toe.
• Houd de temperatuur in de gaten. Hoewel dit niet direct over de voeding gaat, is het belangrijk. Te warm water (boven de 22 graden Celsius) bevat minder zuurstof, wat de wortels kan verstikken en schimmelgroei kan bevorderen. Zuurstofrijke wortels nemen voeding beter op.
Wat te doen bij zichtbare problemen?
Je ziet dat er iets mis is met je plant. De bladeren worden geel, of juist donkergroen en krullen. Dit zijn de signalen dat je voedingsschema voor hydroponie niet helemaal klopt.
Gele bladeren (chlorose)
Dit is vaak een stikstoftekort, vooral als de onderste bladeren het eerst geel worden. Dit betekent dat de plant stikstof uit de oudere bladeren haalt om de nieuwe te voeden. Oplossing: verhoog de EC lichtjes met de huidige voedingsmix, of controleer of je niet te vroeg bent overgeschakeld naar de bloeivoeding.
Let op: Als de nieuwe bladeren geel worden, is het vaker een ijzertekort. Dat is meestal een pH-probleem. Controleer je pH!
Bruine, verbrande bladpunten (tip-burn)
Dit is het klassieke teken van te sterke voeding. De wortels kunnen de hoeveelheid zouten niet meer aan en ‘verbranden’ aan de randen. Oplossing: verlaag de EC. Spoel je systeem indien nodig door met puur, pH-gecontroleerd water om de overtollige zouten weg te spoelen.
Onthoud goed: bij twijfel kun je beter iets te weinig voeding geven dan te veel. Planten kunnen een lichte hongerperiode overleven, een verbrandde wortel niet.
Veelgestelde vragen
moet ik altijd een basisvoeding gebruiken
Ja, in een hydroponisch systeem heb je altijd een basisvoeding nodig die de essentiële macro- en micro-elementen bevat. Zonder deze complete mix kunnen je planten niet overleven, omdat ze geen alternatieve bron hebben zoals aarde. Voor de beste resultaten is het raadzaam om een hoogwaardige moestuin voeding te gebruiken die specifiek is samengesteld voor de behoeften van hydroponische teelt.
hoe weet ik of mijn voeding nog goed is
Geconcentreerde voeding is lang houdbaar als je deze op een koele, donkere plek bewaart. Als je echter merkt dat de vloeistoffen troebel worden, of als er een vreemde, vieze geur uit de flessen komt, is het tijd om ze te vervangen. Vooral als je merkt dat je planten raar reageren, zelfs na het verversen van het water.
wat doe ik als mijn planten veel drinken maar de EC daalt
Als je planten veel water drinken en de EC in het reservoir daalt, betekent dit dat ze meer voedingszouten opnemen dan water. Je planten zijn waarschijnlijk in een zeer actieve groeifase. Je moet de EC dan bijstellen door een kleine hoeveelheid extra voeding toe te voegen, zodat de verhouding tussen water en zouten optimaal blijft voor de volgende dag.