Hashimoto: wat betekent dit nu echt voor jou?
Voordat we het over voedsel hebben, is het goed om even stil te staan bij wat Hashimoto precies is. Kort gezegd is het een auto-immuunziekte. Dat klinkt heftig, maar het betekent eigenlijk dat jouw eigen afweersysteem de schildklier aanvalt. De schildklier is een klein vlindertje in je nek dat de temperatuur en energiehuishouding van je hele lichaam regelt. Als dat systeem van slag is, krijg je klachten. Je arts zal waarschijnlijk je TSH-waarden controleren en je medicatie voorschrijven (meestal levothyroxine). Dat is de basis, de fundering van je behandeling.
Maar medicatie neemt niet altijd álle klachten weg. En dat is precies waar voeding een cruciale rol gaat spelen. Je lichaam is een complex systeem. Wat je eet, heeft directe invloed op ontstekingen in je lichaam en hoe goed je medicatie wordt opgenomen. Het doel van aanpassingen in je dieet is tweeledig: de auto-immuunreactie verminderen en je lichaam ondersteunen om zo goed mogelijk te functioneren met de schildklier die het heeft.
De basis: voeding als ontstekingsremmer
Onthoud dit goed: Hashimoto is een ontstekingsziekte. Alles wat ontstekingen in je lichaam aanwakkert, kan je klachten verergeren. Voeding is een krachtig middel om die vlam te doven. We gaan niet meteen in extreme diëten, maar kijken eerst naar de grote lijnen.
Wat je beter kunt vermijden: de veelvoorkomende triggers
Er zijn een paar voedselgroepen die bij veel mensen met Hashimoto de darmen en het immuunsysteem extra prikkelen. Het is een kwestie van uitproberen, maar vaak is het slim om hiermee te beginnen.
• Gluten: Dit is de bekendste. Gluten (eiwitten in tarwe, rogge en gerst) kunnen bij sommige mensen de darmwand doorlaatbaar maken. Een “lekkende darm” geeft je immuunsysteem meer werk. Probeer eens vier weken glutenvrij te eten. Kijk hoe je je voelt. Merk je verschil in je energie of je spijsvertering?
• Zuivel: Melkeiwitten, met name caseïne, zijn ook vaak boosdoeners. Ze lijken qua structuur op schildklierweefsel, waardoor het immuunsysteem soms in de war raakt.
• Suiker en bewerkte koolhydraten: Dit zijn pure ontstekingsbevorderaars. Ze zorgen voor snelle pieken en dalen in je bloedsuiker, wat stress op je systeem legt. Denk aan witbrood, koekjes, frisdrank.
Begin niet te streng. Probeer één ding tegelijk aan te pakken. Als je nu direct alles schrapt, is de kans groot dat je overweldigd raakt. Misschien begin je deze week met het schrappen van frisdrank en toegevoegde suikers. Kijk wat dat doet.
VIDEO: Het BESTE dieet voor Hashimoto (remissie is mogelijk)
De kracht van de darmgezondheid
Je darmen en je schildklier zijn nauw verbonden. Dit wordt de darm-schildklier-as genoemd. Als je darmen niet goed werken, heeft dit direct impact op je schildklierhormonen en je algehele welzijn. Hoe zorg je voor een blije darm?
Eet vezels, maar kies de juiste. Je wilt je goede darmbacteriën voeden. Gefermenteerde voeding is goud waard. Denk aan zuurkool, kimchi of een klein beetje naturel, ongezoete yoghurt als je zuivel verdraagt. Ook bouillon, gemaakt van botten, bevat stoffen die de darmwand helpen herstellen. Het is een dagelijkse investering in je herstel.
Welke voedingsstoffen moet je echt in de gaten houden?
Je schildklier heeft specifieke bouwstenen nodig om goed te kunnen werken, zelfs als je medicatie gebruikt. Als je een tekort hebt aan deze mineralen en vitamines, werkt de conversie van je medicijn naar de actieve vorm minder goed. Dit is cruciaal als je je afvraagt waarom je je nog steeds niet top voelt na de diagnose.
Jodium, selenium en zink
Dit zijn de superhelden voor je schildklier.
• Selenium: Dit helpt bij de omzetting van T4 naar het actieve T3 hormoon. Je vindt het in paranoten (één of twee per dag is vaak al genoeg!), vis, en eieren. Te veel selenium is ook niet goed, dus wees daar voorzichtig mee.
• Zink: Belangrijk voor de immuunfunctie en de aanmaak van schildklierhormonen. Je haalt het uit pompoenpitten, oesters (als je daarvan houdt) en rundvlees.
• Jodium: Dit is een lastige. Jodium is essentieel, want het zit in het schildklierhormoon zelf. Maar bij Hashimoto moet je niet overdrijven. Te veel jodium kan de auto-immuunreactie juist triggeren. Gebruik je jodiumrijk keukenzout of eet je dagelijks zeewier? Bespreek dit dan altijd met je specialist. Voor de meeste mensen is een normale hoeveelheid uit vis en eieren voldoende.
Relevante artikelen
Hier zijn enkele informatieve links speciaal over Hashimoto en voeding: tips voor een beter dieet.
• Schildklier en voeding – SchildklierNL
• Het beste dieet bij de ziekte van Hashimoto
Vitamine D
Veel mensen met auto-immuunziekten hebben een tekort aan vitamine D. Het is meer dan een vitamine; het is een hormoon dat je immuunsysteem helpt reguleren. Laat je bloedwaarden controleren. Als je een tekort hebt, is suppleren bijna altijd nodig, vooral in de herfst en wintermaanden in Nederland.
De focus op het reguleren van het immuunsysteem via voeding is ook van belang bij andere auto-immuunziekten; lees bijvoorbeeld meer over voeding bij artritis.
Hoe ga je om met de schildklierremmers (goitrogenen)?
Dit is een punt waar veel verwarring over ontstaat. Sommige groenten, de zogenaamde goitrogenen, lijken de opname van jodium te belemmeren en kunnen in theorie de schildklierfunctie verstoren. Denk aan rauwe broccoli, bloemkool, boerenkool en spruitjes. Klinkt dit alsof je deze groenten nu voorgoed moet mijden?
Absoluut niet. De angst voor goitrogenen is vaak overdreven, zeker als je de groenten gekookt eet. Door koken (stomen, koken) wordt het effect van de goitrogenen grotendeels onschadelijk gemaakt. Eet dus gerust je gekookte broccoli. Zorg er wel voor dat je niet alleen maar deze groenten eet en dat je ze bij voorkeur niet rauw eet in enorme hoeveelheden. Wil je meer weten over histaminearme voeding, lees dan onze andere post.
Als je merkt dat je schildklierwaarden slechter worden na het eten van grote hoeveelheden rauwe boerenkool in je smoothie, probeer het dan eens gestoomd. Het gaat om balans, niet om restrictie.
Praktische stappen voor in jouw keuken
Je wilt nu weten: wat zet ik vanavond op tafel? Hier zijn wat concrete ideeën om je te helpen met Hashimoto en voeding, zonder dat je uren in de keuken hoeft te staan.
• Focus op ‘echt’ voedsel: Kies voor onbewerkte producten. Koop vlees, vis, groenten en fruit. Dat is de snelste winst.
• Eet kleurrijk: Hoe meer kleuren op je bord, hoe meer verschillende antioxidanten je binnenkrijgt. Die vechten tegen de ontstekingen. Een simpele maaltijd: kipfilet met geroosterde wortels en een flinke lepel rode koolsalade (zelfgemaakt met appelazijn, zonder suiker).
• Eiwitten bij elke maaltijd: Eiwitten zijn de bouwstenen voor je lichaam en helpen je bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Denk aan een gekookt ei bij je ontbijt, wat zalm bij de lunch, en een stukje vlees of peulvruchten bij het avondeten.
• Gezonde vetten zijn je vriend: Je lichaam heeft vetten nodig om hormonen te maken. Avocado, olijfolie, noten en zaden (met mate) zijn super. Gebruik ze om je groenten mee te roosteren.
• Drink water, veel water: Dit helpt je nieren om afvalstoffen af te voeren en je ontgiftingsorganen te ondersteunen. Soms is de oplossing simpeler dan je denkt.
Het aanpassen van je dieet bij Hashimoto is een proces van vallen en opstaan. Het is geen dieet dat je volgt, maar een levensstijl die je ontwikkelt. Wees lief voor jezelf. Als je een keer iets eet dat je beter had kunnen laten staan, is dat geen ramp. Kijk de volgende dag gewoon weer naar wat je lichaam op dat moment nodig heeft. Jouw individuele reactie is leidend, niet wat er in een boek staat.
Veelgestelde vragen
is een glutenvrij dieet altijd nodig bij hashimoto?
Nee, het is niet voor iedereen een absolute must. Sommige mensen met Hashimoto hebben echter baat bij het vermijden van gluten omdat dit ontstekingen kan verminderen. Het is slim om het eens tijdelijk te proberen en te kijken of je je energieker voelt. Bespreek dit wel altijd met je arts of een diëtist.
moet ik veel suppleren bij hashimoto?
Supplementen kunnen heel nuttig zijn om tekorten aan te vullen die vaak voorkomen bij auto-immuunziekten, zoals vitamine D en selenium. Je moet echter nooit zomaar supplementen gaan slikken zonder te weten wat je waarden zijn. Laat eerst bloedonderzoek doen om gerichte keuzes te maken voor jouw lichaam.
helpt intermittent fasting bij de klachten?
Intermittent fasting, waarbij je eet binnen een bepaald tijdsvenster, kan helpen om ontstekingen te verminderen en de darmgezondheid te ondersteunen door je spijsverteringsstelsel rust te geven. Voor sommigen werkt dit heel goed om de bloedsuikerspiegel stabiel te houden. Voor anderen, vooral als je al erg vermoeid bent, kan het te veel stress opleveren.