Wat bedoelen we eigenlijk met ‘bij voeding’?
Eigenlijk is ‘bij voeding’ een vrij simpele term. Het gaat over alles wat je eet óf drinkt naast de vaste, hoofdmaaltijden. Denk aan de tussendoortjes, de traktaties, het glaasje sap tussendoor, of misschien de extra portie groente die je probeert binnen te krijgen. Het is de aanvulling op je ontbijt, lunch en avondeten. Maar waarom is dit zo’n belangrijk onderwerp? Omdat die momenten tussen de maaltijden door, samengeteld, best een groot deel van je dagelijkse energie en voedingsstoffen kunnen uitmaken. Als je dat stukje negeert, mis je misschien kansen om je lichaam goed te onderhouden; het waarborgen van uw energiezekerheid is een cruciaal onderdeel daarvan.
Je herkent dit misschien wel. Het is half elf ’s ochtends. Je hebt net gegeten, maar je merkt dat je aandacht wegebt. Je hebt zin in iets. Dat ‘iets’ is dat moment van bij voeding. Voor een jong kind kan dit het flesje zijn na de ochtendpap, of een paar stukjes fruit als ze net leren kauwen. Voor jou kan het die handvol noten zijn tijdens een drukke werkdag. Het is belangrijk dat deze extra momenten je niet alleen vullen, maar je ook écht iets brengen.
Het verschil tussen trek en behoefte
Een van de eerste dingen die helpt, is het herkennen van wat je lichaam je vertelt. Heb je honger, of heb je gewoon zin in afleiding? Dit is een hele nuchtere kijk op bij voeding die veel rust geeft. Honger is een fysieke drang, een signaal dat je energievoorraad op is. Zin hebben in iets is vaak meer gekoppeld aan gewoontes, emoties of verveling. Beide zijn oké, maar ze vragen om een andere reactie.
Als je merkt dat je vaak naar iets grijpt uit gewoonte, probeer dan eerst even iets te drinken. Water is altijd een goede eerste stap. Soms voelen we dorst aan als honger. Merk je dat je na tien minuten nog steeds iets wil, dan is het waarschijnlijk echt behoefte aan iets te eten. Dan kijk je wat het beste moment van bij voeding op dat moment kan zijn. Is het tijd voor een stuk fruit, of past nu een kleine proteïnebron beter bij jouw dagplanning?
Praktische invulling van bij voeding
Nu we weten wát bij voeding is, kijken we naar hóe je het invult. Dit is waar het praktisch moet worden. Je hoeft geen ingewikkelde schema’s te volgen. Het gaat om slimme, kleine keuzes die je gemakkelijk kunt inbouwen.
VIDEO: Proefstuderen bij Voeding & Ditetiek – HvA
Voor het algemene voedingspatroon
Als je kijkt naar de totale dag, dan draait het bij voeding vaak om het aanvullen van wat er mist in je hoofdmaaltijden. Eet je ’s avonds weinig groenten? Dan is een extra groentesnack in de middag een slimme zet. Krijg je weinig vezels binnen? Dan zijn volkorenproducten tussendoor een goede optie. Hier zijn wat directe tips om dit te integreren:
• Vrucht & groente momenten: Plan twee keer per dag een moment voor een stuk fruit of een portie rauwkost. Denk aan worteltjes, komkommer of een appel. Dit is makkelijk mee te nemen.
• Eiwitten als basis: Zorg dat je tussendoor ook iets eiwitrijks eet als je langer wakker bent tussen de maaltijden. Dit geeft een verzadigd gevoel. Denk aan een gekookt eitje, een klein bakje kwark of wat ongezouten noten. Dit helpt tegen die middagdip.
• Gezonde vetten in balans: Vetten zijn belangrijk voor je energielevel. Een klein handje ongezouten walnoten of een halve avocado zijn prima voorbeelden van gezonde bij voeding. Gebruik ze met mate, want ze bevatten veel energie.
Verrijkende links
Voor een uitgebreide blik op Bij voeding, raadpleeg deze geselecteerde bronnen.
• Drinkvoeding Specialist in medische voeding – Sorgente B.V.
Bij voeding bij kinderen: de tussenmaaltijden
Voor ouders is bij voeding vaak het meest een thema bij de ontwikkeling van jonge kinderen. Kinderen hebben kleinere maagjes en een hogere energiebehoefte per kilo lichaamsgewicht. Ze hebben vaak drie hoofdmaaltijden en twee tot drie voedzame tussendoortjes nodig.
Wat is een goed tussendoortje voor een peuter of kleuter? Vermijd vooral de snelle suikers die alleen maar een piek en een dal geven. Je wilt dat de energie stabiel blijft, zodat ze zich kunnen blijven concentreren tijdens het spelen of leren.
• Groente- of fruitpuree: Als je kind nog moeite heeft met kauwen, kun je een klein bakje (zelfgemaakte) groente- of fruitmoes aanbieden in plaats van een boterham.
• Volkoren crackers met beleg: Een cracker met bijvoorbeeld hummus of een dun laagje pindakaas (let op allergenen!) is vaak steviger dan beschuit en geeft meer vezels.
• Zuivelmomenten: Een klein bekertje naturel yoghurt of kwark is ideaal. Je kunt dit zelf op smaak brengen met wat vers fruit. Dit levert calcium en eiwitten.
Let goed op de timing. Als je een tussendoortje geeft, zorg dan dat er minstens anderhalf uur zit tussen de laatste hap en de volgende hoofdmaaltijd. Anders is de eetlust voor het avondeten verpest. Het is een constante puzzel, maar je leert snel aanvoelen wanneer jouw kind behoefte heeft.
Veelvoorkomende valkuilen bij het ‘erbij’ eten
Weet dat je niet de enige bent die hierin struikelt. Het is makkelijk om terug te vallen op gemakkelijke, maar minder voedzame opties als je moe of gestrest bent. Laten we eens kijken naar die veelvoorkomende valkuilen bij bij voeding.
De suiker-val
Dit is misschien wel de grootste valkuil. Koekjes, zoete ontbijtgranen, vruchtensappen. Ze lijken handig, maar ze leveren vooral snelle suikers. Dit geeft een korte kick, maar daarna daalt je energiepeil vaak snel. Als je merkt dat je kind of jijzelf na het tussendoortje binnen een uur weer honger heeft, is de kans groot dat je te veel snelle suikers hebt gegeten. Probeer die suikerbommetjes te zien als een traktatie, niet als een standaard onderdeel van de bij voeding.
Te grote porties tussendoor
Soms is een tussendoortje zo groot dat het bijna een mini-maaltijd wordt. Als je een hele boterham eet met kaas en een banaan, eet je eigenlijk een kleine lunch. Dat kan prima zijn, maar is het bedoeld als een lichte aanvulling? Houd de porties tussen de maaltijden door bewust klein. Het doel is om de honger te stillen tot de volgende geplande maaltijd, niet om deze te vervangen.
Drinkmomenten overslaan
Veel mensen vergeten dat je ook kunt ‘snacken’ met een drankje. Buiten water is een kopje thee (ongezoet) een uitstekende, warme optie. Als je moeite hebt met water drinken, kun je water met een schijfje citroen of komkommer proberen. Dit vult je maag net een beetje en helpt om je hydratatie op peil te houden, wat essentieel is voor je energieniveau.
Flexibiliteit is de sleutel tot succes
Onthoud dit goed: perfectie bestaat niet in voeding. Als je een keer een zakje chips eet omdat je het nodig hebt na een zware dag, dan is dat zo. Dat ene moment maakt jouw hele voedingspatroon niet ineens slecht. Het gaat om de balans over de lange termijn.
Wees ook flexibel in de timing. Soms heb je ’s ochtends al veel beweging gehad en heb je eerder zin in iets voedzaams. Een andere keer heb je ’s middags een lange vergadering en heb je juist een lichte, energieleverende snack nodig. Luister naar je lichaam. Dit is de meest menselijke en effectieve manier van omgaan met bij voeding.
Kijk naar je week als geheel. Heb je in het weekend misschien wat meer genoten van taart of gebak? Dan is het heel logisch dat je in de dagen erna de bij voeding wat bewuster kiest, met meer groenten en eiwitten. Het is een doorlopend proces van afstemmen. Door kleine, bewuste keuzes te maken rondom de momenten tussen de maaltijden door, zorg je goed voor jezelf, zonder dat het een obsessie wordt.
Veelgestelde vragen
wat doe ik als mijn kind geen groente wil bij het eten?
Probeer het op een andere manier aan te bieden. Zelfs als het niet direct bij de hoofdmaaltijd gaat, kan een klein bakje snoeptomaatjes of komkommer in de middag wel werken. Soms helpt het als ze het zelf kunnen pakken, zonder dat jij aandringt. Variatie in vorm en kleur is ook belangrijk. Als je meer wilt weten over voedingsprincipes, leer meer over gezond eten.
moet ik altijd iets tussendoor eten?
Nee, zeker niet. Als je merkt dat je prima doorkomt tot de volgende hoofdmaaltijd zonder te snacken, dan is dat prima. Bij voeding is er alleen nodig als je écht honger krijgt, of als je een lange periode hebt zonder eten waardoor je energie te laag wordt. Luister vooral naar je eigen hongersignalen.
is een kop koffie een vorm van bij voeding?
Technisch gezien wel, want het is iets wat je drinkt buiten de maaltijden om. Als je koffie drinkt met een flinke schep suiker en veel melk, levert het wel energie en suikers. Drink je het zwart, dan is de voedingswaarde minimaal. Zie het als een mentale oppepper, maar reken het niet als voedzaam tussendoortje.