Wat is chloraat eigenlijk en waarom zit het in mijn eten?
Laten we beginnen bij de basis. Chloraat is een stof die je niet bewust toevoegt aan je eten. Het is er vaak onbedoeld bijgekomen. Je kunt het zien als een soort bijproduct. De chemische naam klinkt misschien intimiderend, maar het idee erachter is vrij simpel. Chloraat ontstaat meestal uit een stof die we wél heel vaak gebruiken: chloor.
Waar kom je chloor tegen? Denk aan waterdesinfectie. Als drinkwater gezuiverd wordt, gebeurt dat vaak met chloor om bacteriën te doden. Maar soms is er ook sprake van bleekmiddelen. Vroeger werd chloor veel gebruikt om voedsel te desinfecteren of om verpakkingen schoon te maken. Als dat chloor in contact komt met bepaalde stoffen, kan het omgezet worden naar chloraat.
De rol van verpakkingen bij chloraat in voeding
Dit is een belangrijk punt voor jou als consument. Een veelvoorkomende bron van chloraat in voeding, vooral in dranken, zit in de verpakking zelf. Sommige blikjes of flessen krijgen een coating aan de binnenkant. Die coating moet voorkomen dat het metaal van het blikje reageert met het product erin. Soms wordt bij het productieproces van die coating chloor gebruikt. Als er dan zouten in de drank of het voedsel zitten, kunnen die reageren en zo chloraat vormen.
Herken je dat? Je koopt een pak sap of een blikje frisdrank, en je vraagt je af hoe die stof daar is gekomen. Meestal is de ‘reis’ van het product de oorzaak. Het gaat dus niet om het direct toevoegen van een stof, maar om een reactie die tijdens de opslag of productie optreedt. Het is een residu, een overblijfsel.
Waar moet je op letten als je over chloraat in voeding leest?
Als je zoekt naar informatie over chloraat, kom je al snel in de buurt van drinkwater en babyvoeding. Dat is logisch, want daar zijn de regels strenger en wordt er extra op gecontroleerd. Je bent misschien ongerust over je eigen drinkwater, of je maakt je zorgen om de flesjes die je aan je baby geeft. Dat is heel normaal. Je wilt het beste voor je gezondheid en die van je kind.
De gezonheidsaspecten: waarom we erover praten
Waarom is het belangrijk om de hoeveelheid chloraat in de gaten te houden? Het gaat om mogelijke effecten op de schildklier. In hele hoge concentraties kan chloraat de werking van de schildklier beïnvloeden. De schildklier is een cruciaal orgaan dat hormonen aanmaakt die je stofwisseling regelen. Daarom stellen de overheden, zoals de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA), strikte limieten vast voor de toegestane hoeveelheden in voedingsmiddelen.
Voor gezonde volwassenen is de blootstelling via voeding en drinkwater meestal heel laag. De risico’s zijn vooral relevant bij langdurige, hoge inname. Dit klinkt misschien heftig, maar onthoud dat er strenge controles zijn om te zorgen dat de toegestane niveaus ver onder de niveaus liggen waarbij je je zorgen hoeft te maken.
VIDEO: De verborgen ingredinten in uw voedsel die uw gezondheid kunnen benvloeden
De verschillen tussen drinkwater en bewerkte voeding
Het is goed om te weten dat de concentraties chloraat enorm kunnen verschillen. In kraanwater in Nederland is de hoeveelheid chloraat doorgaans extreem laag. Drinkwaterbedrijven hebben maatregelen genomen om dit te minimaliseren na de implementatie van strengere regels. Je kraanwater is dus meestal geen bron van zorg. De concentratie in bewerkte voeding kan echter hoger uitvallen, vooral in producten waar ook voedselkleurstoffen worden gebruikt.
De concentraties zijn vaker een aandachtspunt bij bepaalde bewerkte producten. Denk aan:
• Bepaalde soorten ingeblikte groenten of fruit (door reacties met de coating).
• Sommige soorten mineraalwater uit flessen (afhankelijk van de bron en verpakking).
• Babyvoeding of zuigelingenvoeding (hier zijn de limieten het strengst omdat baby’s gevoeliger zijn).
Als je je zorgen maakt over een specifiek product dat je vaak koopt, kijk dan of er informatie van de producent beschikbaar is over hun beleid omtrent desinfectiemiddelen en residuen.
Praktische tips: hoe verklein je jouw blootstelling aan chloraat?
Je hoeft niet direct al je huidige voorraden weg te gooien of nooit meer iets uit blik te kopen. Het gaat om bewustzijn en een beetje variatie. Hier zijn een paar concrete stappen die je vandaag nog kunt zetten om je inname, mocht je daar ongerust over zijn, te verlagen. Het zijn kleine aanpassingen in je koopgedrag.
Interessante links
Ontdek essentiële bronnen die we hebben verzameld over Chloraat in voeding.
• Advies van BuRO over risico’s chloraat in voeding zuigelingen en …
Variatie is je beste vriend
Het allerbelangrijkste advies is simpel: wissel af. Als je normaal gesproken elke dag dezelfde variant groenten uit blik eet, probeer dan eens diezelfde groenten vers, uit de diepvries, of zelfs gedroogd te kopen. Door te variëren in je bronnen, verlaag je automatisch de kans dat je van één specifieke bron te veel binnenkrijgt.
Kies verstandig voor dranken
Als het gaat om dranken, is kraanwater de meest zekere keuze als het gaat om lage niveaus van verontreinigende stoffen. Als je toch flessenwater koopt, let dan op de verpakking. Sommige merken vermelden expliciet dat ze geen chloor gebruiken bij de productie of behandeling. Je hoeft niet elk etiket te ontleden, maar een bewuste keuze voor een product dat transparant is, helpt al.
Omgaan met ingeblikte producten
Als je toch besluit iets uit blik te kopen, kun je de volgende stappen overwegen:
Wanneer het gaat om de ingeblikte producten, is het belangrijk om kritisch te kijken naar de ingrediëntenlijst en de mogelijke aanwezigheid van voedingskleurstoffen.
• Spoel het product af: Als je bijvoorbeeld bonen of doperwten uit blik gebruikt, giet het vocht dan weg en spoel de inhoud goed af onder de kraan. Hoewel chloraat niet alleen in het vocht zit, helpt dit om eventuele restjes en zouten die de reactie kunnen veroorzaken te verwijderen.
• Koop glas of pak: Als er een alternatief is in glas of een kartonnen pak, kies dat dan. Glas is een inert materiaal dat veel minder snel reacties aangaat met de inhoud dan sommige metalen blikcoatings.
• Eet niet de gehele inhoud: Gebruik niet de gehele inhoud van een blikje in één keer als je weet dat je er gevoelig voor bent, maar bewaar een deel voor later. Lange opslagtijden kunnen in zeldzame gevallen leiden tot hogere concentraties door voortdurende, trage reacties.
Onthoud goed: je hoeft niet in paniek te raken als je een keer een blikje groente eet. Het gaat om het totale plaatje over een langere periode. Die kleine aanpassingen zijn vaak al voldoende om je gemoedsrust terug te krijgen en je blootstelling laag te houden.
De rol van regelgeving en jouw rechten als consument
Het is prettig om te weten dat er instanties zijn die meekijken. De overheid stelt maximale normen vast voor de aanwezigheid van stoffen zoals chloraat in voedingsmiddelen en drinkwater. Dit doen ze op basis van wetenschappelijke adviezen over wat als veilig wordt beschouwd voor dagelijkse consumptie over een heel leven.
Als deze limieten worden overschreden, wordt het product teruggeroepen of moet de producent de oorzaak aanpakken. Voor jou als consument betekent dit dat de producten die in de reguliere winkel liggen, over het algemeen voldoen aan de geldende veiligheidseisen. Als je dus twijfelt over de veiligheid, weet dan dat er strenge controles zijn op dat punt.
Je hebt ook het recht om informatie te vragen. Ben je bijvoorbeeld heel specifiek geïnteresseerd in de oorzaak van een verhoogde chloraatwaarde in een bepaald product? Dan mag je navraag doen bij de fabrikant. Bedrijven die transparant zijn, zullen je hierover meer kunnen vertellen.
Veelgestelde vragen
is chloraat in kraanwater erg?
Nee, in Nederland is de hoeveelheid chloraat in kraanwater doorgaans extreem laag. Waterleidingbedrijven monitoren dit nauwkeurig en de concentraties liggen ver onder de veilige grenswaarden. Je hoeft je hierover geen zorgen te maken.
moet ik babyvoeding vermijden met chloraat?
Fabrikanten van babyvoeding moeten voldoen aan de allerstrengste normen voor chloraat. Je kunt er dus vanuit gaan dat producten voor baby’s veilig zijn. Als je toch twijfelt, kies dan voor merken die expliciet vermelden dat zij extra laagwaardige chloraatconcentraties hanteren.
wordt chloraat in voedsel snel afgebroken?
Chloraat zelf is redelijk stabiel, maar de vorming ervan is afhankelijk van de opslagomstandigheden en de aanwezigheid van andere stoffen, zoals zouten. Eenmaal gevormd, blijft het aanwezig totdat het product wordt verhit of verwerkt op een manier die het afbreekt. Daarom is variatie in je dieet de beste lange-termijnstrategie.