De basis: hooi is de absolute prioriteit
Als je één ding onthoudt over de voeding van cavia’s, laat het dan dit zijn: hooi. Hooi is niet zomaar een bijgerecht; het is de absolute hoofdmoot van het dieet van jouw cavia. Cavia’s zijn ‘obligate herbivoren’, wat betekent dat ze puur plantaardig voedsel nodig hebben. Nog belangrijker: hun spijsvertering en tanden zijn volledig ingesteld op het constante knagen aan vezelrijk materiaal.
Waarom is dat knagen zo cruciaal? Cavia’s blijven, net als mensen, hun hele leven lang tanden groeien. Als ze niet genoeg vezels eten – dus hooi – om hun kiezen constant af te slijten, groeien die tanden door. Dit kan leiden tot pijnlijke, scheefgroeiende tanden. Dat noemen we gebitsproblemen. Zie je je cavia happen, kwijlen of minder eten? Dan is het tijd om direct naar het hooi te kijken.
Wat voor hooi heb je nodig? Kies altijd voor onbespoten, goed gedroogd weidehooi. Luzernehooi (alfalfa) is te eiwitrijk en vet voor volwassen cavia’s; dat is meer geschikt voor jonge, groeiende cavia’s of drachtige voedsters. Geef volwassen cavia’s dus onbeperkt weidehooi. Zorg dat er altijd, 24/7, een grote berg vers hooi beschikbaar is in het hok. Het moet niet op zijn, nooit. Het is hun ontbijt, lunch, diner én tussendoortje.
Vitamine C: het essentiële tekort bij cavia’s
Dit is misschien wel het bekendste punt van caviavoeding, en terecht. Cavia’s kunnen, net als wij mensen, zelf geen vitamine C aanmaken. Ze moeten dit dagelijks uit hun voeding halen. Krijgen ze te weinig binnen, dan ontwikkelen ze scheurbuik. Dit klinkt misschien dramatisch, maar het is een serieus gezondheidsrisico.
Hoeveel vitamine C hebben ze nodig? Een volwassen cavia heeft ongeveer 10 tot 20 mg vitamine C per kilogram lichaamsgewicht per dag nodig. Tijdens ziekte, dracht of stress is dit meer. Je vult dit aan door middel van groenten en eventueel een supplement.
Welke groenten zijn goede vitamine C-bommetjes? Denk aan:
• Paprika (vooral rode en gele).
• Peterselie en peterselie-achtige kruiden.
• Boerenkool en broccoli (met mate, vanwege gasvorming).
• Kiwi (heel weinig, want veel suiker).
Hoe geef je dit praktisch? Probeer dagelijks een portie verse groenten van ongeveer 100 gram per cavia aan te bieden. Varieer hierin. Geef niet elke dag hetzelfde, want variatie is goed voor de darmflora. Stop je de groenten in het hok en eet je cavia het niet op? Haal het dan na een paar uur weg, want bedorven groente is ongezond.
Caviavoer: de brokjes, met mate
Veel mensen denken dat de cavia voornamelijk van de harde, geperste brokjes leeft die je in de dierenwinkel koopt. Dat is een misvatting. Brokjes zijn een aanvulling, geen basis. Ze zijn handig omdat ze vaak al voorzien zijn van de noodzakelijke vitamine C.
Waar moet je op letten bij het kiezen van caviavoer?
• Kies voor speciaal caviavoer. Konijnenvoer of parkietenvoer is absoluut ongeschikt.
• Kijk naar de samenstelling. Hoge kwaliteit brokjes bevatten een hoog percentage ruwe vezels (meer dan 18%).
• Vermijd gemengd voer. Dit zijn die zakken met allerlei gekleurde stukjes, zaden en granen. Je cavia eet vaak alleen de lekkere (suikerrijke) stukjes en laat de gezonde vezels liggen. Dit leidt tot selectief eten en tekorten. Kies liever voor één soort, geperste cilinderbrok.
Hoeveel brokjes geef je? Heel weinig. Voor een volwassen cavia is ongeveer 10 tot 15 gram per dag (een klein afgestreken theelepeltje) vaak al voldoende, zeker als je veel groenten voert. Als je cavia te dik wordt, verminder je de brokjes. Te veel brokjes vullen de maag, waardoor je cavia minder hooi eet. En dat brengt ons weer terug bij het tandenprobleem.
Wat mag absoluut niet op het menu staan?
Je wilt je cavia vast af en toe een traktatie geven, maar wees hier heel voorzichtig mee. Het spijsverteringsstelsel van een cavia is supergevoelig. Wat voor ons onschuldig lijkt, kan voor hen problemen geven.
Vermijd in ieder geval:
• Fruit: Hoewel het vitamine C bevat, zit er veel te veel suiker in. Geef een klein stukje appel of aardbei hooguit één keer per week als traktatie.
• Zaden, granen en pitten: Deze zijn veel te vet en moeilijk verteerbaar. Geen zonnebloempitten dus.
• IJsbergsla: Dit bevat nauwelijks voedingsstoffen en kan waterige ontlasting veroorzaken.
• Aardappel, ui, prei en bieslook: Deze zijn giftig of kunnen ernstige spijsverteringsproblemen veroorzaken.
• Zuivel en dierlijke producten: Cavia’s zijn strikte vegetariërs. Geef nooit brood of koekjes.
Heb je een kruidentuin? Geweldig! Cavia’s zijn dol op verse kruiden zoals basilicum, munt en dille. Dit is een gezonde en leuke afwisseling op de dagelijkse groenten. Voor meer gedetailleerd advies over gezonde voeding voor knaagdieren is het altijd verstandig om gespecialiseerde bronnen te raadplegen.
###
Water is net zo belangrijk als hooi
Je kunt de beste brokjes en het groenste hooi hebben, maar zonder schoon drinkwater heeft je cavia het zwaar. Zorg altijd voor vers, schoon water. Dit is zeker in de zomer belangrijk, omdat ze veel vocht binnenkrijgen via groenten, maar hun behoefte blijft hoog.
Gebruik je een drinkfles? Controleer die dan dagelijks. Zorg dat het balletje in het tuitje goed werkt en dat er geen alg of vuil in zit. Soms vinden cavia’s een waterbakje prettiger, omdat ze daar meer uit kunnen drinken. Als je een bakje gebruikt, moet je het wel minstens twee keer per dag verschonen, want een cavia gooit al snel zijn hooi of bodembedekking in het water.
Wanneer moet ik me zorgen maken over het eetgedrag?
Dit is een veelvoorkomende angst bij cavia-eigenaren. Je ziet je cavia zitten, maar hij eet niet. Dit is altijd een alarmsignalen dat je serieus moet nemen. Cavia’s zijn prooidieren; ze verbergen pijn en ziekte totdat het echt niet meer gaat. Stoppen met eten is voor hen een uiterste noodkreet.
Let op de volgende signalen:
• Je cavia eet zijn hooi niet meer of minder dan normaal.
• Hij eet wel groente, maar laat het hooi liggen (controleer de tanden!).
• Hij kauwt scheef of laat voedsel uit zijn bek vallen.
• De keutels zijn klein, droog of je ziet ze nauwelijks meer.
Als je merkt dat je cavia meer dan 12 uur bijna niets eet, neem dan direct contact op met een dierenarts die verstand heeft van cavia’s. Dat klinkt streng, maar bij cavia’s kan een spijsverteringsstilstand (stasis) binnen één dag levensbedreigend worden. Vroeg ingrijpen is cruciaal.
Veelgestelde vragen
wat als mijn cavia alleen maar brokjes eet
Als je merkt dat je cavia de brokjes verkiest boven hooi, moet je de hoeveelheid brokjes drastisch verminderen. Het is verleidelijk om ze meer te geven, maar dit is de hoofdoorzaak van gebitsproblemen. Bied altijd meer hooi aan dan je denkt dat nodig is. Je moet het voer zo aanbieden dat het hooi de makkelijkste en meest aanwezige optie is.
mag mijn cavia wortel eten
Ja, wortel mag, maar zie het echt als een snoepje. Wortels bevatten relatief veel suiker, dus geef liever een reepje paprika. Een klein stukje wortel is geen ramp, maar maak er geen dagelijkse gewoonte van. Concentreer je liever op de bladgroenten voor de dagelijkse vitamine C-boost.
moet ik mijn cavia een vitamine C-tablet geven
Als je consequent dagelijks verse groenten voert met veel vitamine C, is een tablet meestal niet nodig. Echter, als je cavia ziek is, slecht eet, of als je merkt dat hij moeite heeft met groente, kan een supplement tijdelijk nuttig zijn. Overleg dit wel altijd even met een deskundige. Overdosering van vitamines kan ook schadelijk zijn.