Wanneer is het tijd om af te bouwen?
Er is geen magische datum waarop je moet stoppen met borstvoeding. Sommige moeders stoppen na een paar weken. Anderen geven een jaar of langer voeding. Het belangrijkste is dat jij je er goed bij voelt. Je hoeft je niet verplicht te voelen om door te gaan omdat “het hoort” of omdat iemand anders het van je verwacht. Merk je dat je steeds meer opziet tegen de voedingsmomenten? Voel je je gespannen of onrustig wanneer je baby aan de borst wil? Dat zijn vaak duidelijke signalen dat het tijd is om na te denken over afbouwen of stoppen met de borstvoeding.
Misschien zijn er externe factoren. Je bent deels weer aan het werk en het kolven op je werk valt tegen. Of misschien heeft je kindje een voorkeur ontwikkeld voor de fles. Herken je dit? Dat je kleintje zich afwentelt of boos wordt bij de borst, terwijl hij of zij de fles met gemak leegdrinkt? Dit zijn veelvoorkomende situaties die het geven van borstvoeding soms uitdagend maken.
Afbouwen in plaats van abrupt stoppen
Het beste advies dat ik je kan geven, is: bouw rustig af. Abrupt stoppen, vooral als je al langer dan een paar weken borstvoeding geeft, kan lastig zijn voor zowel jou als je baby. Je lichaam heeft tijd nodig om de melkproductie af te bouwen. En je baby heeft tijd nodig om te wennen aan een nieuwe routine en een alternatieve voeding.
Waarom is rustig afbouwen zo belangrijk? Ten eerste voor je borsten. Als je nu ineens niet meer voedt, kan je borst hard, pijnlijk en warm worden. Dit heet stuwing. Soms kan stuwing leiden tot verstoppingen, en in zeldzame gevallen tot borstontsteking (mastitis). Door langzaam af te bouwen, krijgt je lichaam het signaal dat de vraag minder wordt. De aanmaak van melk daalt dan geleidelijk mee. Dit voelt comfortabeler en voorkomt veel ongemak.
Ten tweede is het belangrijk voor je baby. Voeding is meer dan alleen voedingsstoffen. Het is troost, nabijheid en veiligheid. Als je opeens die vertrouwde routine wegneemt, kan je kindje van streek raken. Afbouwen geeft jullie de kans om nieuwe manieren van troosten en verbinden te vinden.
Hoe pak je het afbouwen praktisch aan?
Dit is het stappenplan dat veel ouders helpt bij het stoppen met borstvoeding. Onthoud: je hoeft niet alle stappen te volgen, en je kunt ze in je eigen tempo uitvoeren.
• Kies wat je als eerste weglaat: Kijk naar de voedingen die je baby krijgt. Zijn er momenten op de dag dat de borstvoeding minder belangrijk lijkt? Vaak zijn dat de voedingen overdag, als je kindje afgeleid is of al wat vast voedsel heeft gegeten. Vervang die ene voeding door een flesje met kunstvoeding of afgekolfde melk.
• Wacht een paar dagen: Geef je lichaam en je baby minstens drie tot vijf dagen de tijd om aan deze nieuwe situatie te wennen. Je merkt vanzelf dat je borsten minder vol aanvoelen.
• Laat de volgende voeding los: Kies een tweede voeding uit om te vervangen. Herhaal het proces. Als je merkt dat je borsten weer wat gespannen worden, neem dan even een dag pauze met het weglaten van voedingen.
• Focus op de ‘speciale’ voedingen: De ochtendvoeding (met de rijke ochtendmelk) en de nachtvoeding zijn vaak de laatste die blijven hangen. Dit zijn de momenten waarop je baby nog veel troost of de meeste melk haalt. Wees hier geduldig mee. Soms is het prima om de ochtendvoeding nog even te laten, terwijl je de middagvoeding al hebt vervangen.
• De laatste voeding: Als je nog maar één voeding overhoudt, kun je deze vaak makkelijker loslaten. Soms is de laatste voeding nog maar kort en meer voor de knuffel. Probeer dat moment te vervangen door een heel lang knuffelmoment, een badje, of een verhaaltje.
Wat doe je met de fles? Als je kindje nog nooit een fles heeft gehad, kan het even wennen zijn. Bied de fles aan als je zelf niet in de buurt bent (bijvoorbeeld als je partner het geeft) of op een moment dat je kindje niet te hongerig is. De temperatuur van de melk (lauw, net als de borst) kan helpen.
Omgaan met stuwing en volle borsten
Je kunt het afbouwen zo langzaam doen als je wilt, maar soms is het even flink doorzetten. Als je borsten pijnlijk vol aanvoelen, is het belangrijk om wat melk kwijt te raken. Maar let op: je wilt je aanbod niet te veel stimuleren, anders blijft je lichaam denken dat er meer vraag is. In sommige gevallen kan het ook nuttig zijn om te onderzoeken waarom je baby tijdens de voeding in slaap valt.
###
Wat helpt bij stuwing:
• Een beetje kolven of met de hand afmelken: Doe dit alleen totdat de ergste druk weg is. Niet meer dan een paar milliliter. Voel je je beter? Stop dan meteen.
• Koude kompressen: Leg na het voeden (of na het afkolven) een koele koolblad of een washand met ijsblokjes (in een doek gewikkeld) op je borst. Dit werkt vaak ontstekingsremmend en vermindert het volle gevoel.
• Lauwe douche: Sommige vrouwen vinden een warme douche prettig, anderen juist niet. Als warmte je melkproductie juist stimuleert, kies dan voor een lauwe douche, of douche helemaal niet onder de straal gericht op je borsten.
• Pijnstilling: Paracetamol of ibuprofen kan helpen tegen pijn en eventuele ontstekingsverschijnselen die bij stuwing horen.
Let op: Zorg ervoor dat je bh niet te strak zit. Dit kan verstoppingen veroorzaken. Kies voor een comfortabele, ondersteunende bh zonder beugels tijdens deze periode.
De emotionele kant van stoppen met borstvoeding
Dit is misschien wel het moeilijkste deel van het stoppen. Het is niet alleen de fysieke verandering; het is ook het loslaten van een intieme band. Je bent misschien gewend aan die momenten van rust, even weg van de drukte, alleen jij en je kindje. Als je stopt met voeden, valt dat moment weg. Het is oké om dat te missen. Het is oké om je verdrietig of zelfs een beetje boos te voelen. Je neemt afscheid van een fase.
Geef jezelf de ruimte voor die gevoelens. Je hoeft je niet sterk te houden. Praat erover met je partner, een vriendin, of iemand die je vertrouwt. Het is echt een vorm van rouw, want de babyfase waarin borstvoeding zo centraal stond, gaat voorbij.
VIDEO: Borstvoeding afbouwen – Mijn ervaring en tips
Nieuwe manieren van troosten vinden
Wat ga je doen als je baby troost zoekt, maar niet meer aan de borst kan? Dit is waar je creatief mag zijn. Het gaat erom dat je baby nabijheid ervaart, ook zonder de voeding. Als je baby blijft huilen na de voeding, kan deze hulp bij huilende baby na voeding uitkomst bieden.
###
Probeer deze alternatieven, zeker bij de momenten waarop je normaal zou voeden:
• Huid-op-huid contact: Ook als je kindje al wat groter is, werkt huid-op-huid contact nog steeds wonderen. Doe je shirt uit en laat je kindje tegen je borst liggen.
• Dragen: Gebruik een draagdoek of draagzak. De beweging en nabijheid werken vaak kalmerend.
• Rituelen creëren: Maak van de momenten waarop je normaal voedde een nieuw ritueel. Dit kan een rustig badje zijn, samen een boekje lezen op schoot, of samen rustig naar muziek luisteren. Zorg dat dit nieuwe ritueel iets is dat jij fijn vindt om te doen.
• Betrek je partner: Laat je partner de rol van ’trooster’ op zich nemen tijdens deze momenten. Zo went je kindje eraan dat troost ook van iemand anders komt, en dat jij even op adem kunt komen.
Onthoud dat het even duurt voordat deze nieuwe routines ingeburgerd zijn. Wees geduldig met je kleintje. Het is een aanpassing voor jullie beiden.
Wanneer ga ik de kinderarts of lactatiekundige bellen?
Meestal verloopt het afbouwen zonder grote problemen als je het rustig aanpakt. Maar er zijn situaties waarin je beter even hulp kunt inschakelen. Schroom niet om contact op te nemen met je huisarts, de jeugdgezondheidszorg (JGZ) of een lactatiekundige als je twijfelt.
Bel hulp in als je een van de volgende dingen merkt:
• Je borsten blijven na een week van afbouwen erg pijnlijk en hard, ondanks het afmelken van een klein beetje.
• Je krijgt koorts (boven de 38,5 graden) in combinatie met rode, warme plekken op je borst. Dit kan wijzen op een borstontsteking.
• Je baby weigert elk alternatief voor de borst en eet of drinkt hierdoor te weinig, waardoor je je zorgen maakt over de groei.
• Je merkt dat je erg somber wordt en je niet lekker in je vel zit door het stoppen. Dit is belangrijk om te bespreken.
Uiteindelijk is dit jouw reis. Je hebt je kindje gedragen en gevoed, en dat is een fantastische prestatie, hoe lang het ook duurde. Nu maak je de volgende stap, in jouw tempo en op jouw voorwaarden.
Veelgestelde vragen
Stoppen met voeden is een groot besluit?
Ja, dat is het zeker. Het is een grote verandering in jullie dagelijkse ritme en de intieme band. Sta jezelf toe om hier gemengde gevoelens over te hebben. Twijfel is heel normaal in dit proces. Het belangrijkste is dat jij een keuze maakt die goed voelt voor jou en je gezin op dit moment.
Relevante artikelen
Maak je reis door het onderwerp Stoppen met borst voeding compleet met deze links.
• Afbouwen en stoppen met borstvoeding | Kind en Gezin
• Baby | Voeding baby | Stoppen met borstvoeding …
Hoe lang duurt het afbouwen van de productie?
Dit verschilt per persoon en hoeveel je al gaf. Als je langzaam afbouwt, kan het een week of twee duren voordat je lichaam het signaal heeft ontvangen en de productie echt minder wordt. Wees geduldig en voel goed aan hoe je borsten reageren tussen de stappen door.
Mijn baby huilt als ik de fles geef?
Dat komt vaak voor omdat de baby de borst gewend is als troost en voeding tegelijk. Probeer de fles eens aan te bieden als je even niet in de buurt bent. Of geef de fles na een korte knuffelsessie, zodat de ergste honger weg is, maar de behoefte aan nabijheid nog vervuld kan worden door de fles.