De overstap naar volwaardige voeding
Rond de eerste verjaardag verandert er officieel iets in de voedingsrichtlijnen. Je kindje gaat van ‘babyvoeding’ naar ‘gezinsvoeding’. Dat klinkt misschien groot, maar in de praktijk betekent het vooral dat je langzaam de focus verlegt. Het is niet zo dat je van de ene op de andere dag alle baby-artikelen uit de kast moet verwijderen. Het gaat erom dat je kindje steeds meer mee-eet met de pot, met kleine aanpassingen natuurlijk.
Melk: Minder fles, meer gewone melk
Dit is vaak de grootste verandering waar ouders mee worstelen: de flesvoeding. Tot je kindje één jaar is, adviseert het Voedingscentrum om door te gaan met flesvoeding (of borstvoeding) als belangrijkste bron van ijzer en vitamine D. Wil je meer weten over de hoeveelheid voeding die een baby van 6 kilo nodig heeft? Na die eerste verjaardag mag je langzaam de fles afbouwen. Er is geen strikte deadline, maar de meeste kinderen drinken rond deze tijd geen flesvoeding meer, of hooguit nog één moment op de dag.
Je kunt nu overstappen op gewone melk uit een beker. Volle melk is nog steeds de beste keuze tot je kindje twee jaar is, omdat ze vet nodig hebben voor de hersenontwikkeling. Zorg dat je kindje niet té veel melk drinkt. Te veel melk geeft een vol gevoel en vermindert de eetlust voor vast voedsel. Dit is belangrijk, want de voedingsstoffen moeten straks uit de maaltijden komen.
• Streef naar ongeveer 300 tot 350 ml zuivel per dag. Dit kan bestaan uit melk, yoghurt of kwark.
• Bied de melk aan in een gewone beker of een open peuterbeker.
• Als je kindje nog een ochtend- of avondfles heeft, probeer deze dan rustig te vervangen door een beker met gewone (volle) melk.
Brood: De nieuwe basis
Rond 12 maanden is de kans groot dat je kindje al een paar keer heeft geoefend met brood. Nu wordt het de basis van de lunch en het avondeten. De overstap naar volwaardige boterhammen is vaak een avontuur. Sommige dreumesen pakken het meteen op; anderen kauwen een half uur op een korstje en spugen het weer uit.
Blijf variëren in broodsoorten, maar houd het simpel. Volkoren brood is een uitstekende keuze vanwege de vezels en vitamines. Je hoeft niet meteen de supergezondste, hardste variant te kiezen. Begin met wit of lichtbruin brood als dat makkelijker gaat, en wissel dit af met volkoren. De smeerbare varianten zijn ook belangrijk.
Wat smeer je erop? Hier geldt: variatie is de sleutel tot voldoende voedingsstoffen. Vergeet pindakaas zonder toegevoegde suikers niet (let op: smeer het dun uit om verstikkingsgevaar te voorkomen!). Ook leverpastei (met mate vanwege zout), roomkaas of een dun laagje ongezouten roomboter met een beetje jam van echt fruit doen het vaak goed. Je hoeft niet elke dag iets te smeren; een plakje avocado of komkommer is ook een prima toevoeging.
De maaltijden: Structuur en ontdekken
De overgang naar een vast eetpatroon is belangrijk. Je kindje heeft nu drie hoofdmaaltijden en twee of drie gezonde tussendoortjes nodig. Het doel is dat de voedingsbehoefte voor ijzer en vitamines steeds meer uit de hoofdmaaltijden komt. Dit is ook het moment waarop je je kunt afvragen: “Hoeveel eet hij nu echt?”
VIDEO: Vaste voeding voor je baby? – Deel 2: De eerste baby hapjes | Voedingscentrum
Hoeveel eet een kind van 1 jaar?
Dit is de vraag die ouders vaak onzeker maakt. Het antwoord is: het varieert enorm. De ene peuter eet een volle portie groenten bij de avondmaaltijd, de andere eet drie hapjes en is klaar. Maak je hier niet te druk om. Kijk naar het totaalplaatje over een hele week, niet naar één enkele maaltijd. Als je kindje over zeven dagen een gevarieerd aanbod heeft gehad, zit je meestal goed.
Wat je wel kunt doen, is het aanbieden van porties. Bied een volwassene portie aan (of iets minder) en laat je kindje zelf bepalen hoeveel hij eet. Dwingen werkt averechts en kan leiden tot ongezonde eetgewoonten op latere leeftijd. Jouw taak is het aanbieden van gezond eten; zijn taak is bepalen hoeveel hij daarvan eet.
Interessante links
Onmisbare leesstukken over Voeding voor je baby van 1 jaar: tips en schema’s vind je hier.
• Alles over onze consulten | Kind en Gezin
Avondeten: Meer gezinsmaaltijden
Het avondeten wordt langzaam meer een ‘gezinsmaaltijd’. Je kunt je kindje nu eigenlijk alles geven wat de rest van het gezin eet, mits je het veilig aanbiedt. Wat betekent veilig aanbieden? Vooral rekening houden met de grootte en de structuur van het voedsel.
Rond de 12 maanden mag je steeds minder pureren. Bied eten aan in stukjes die je kindje makkelijk zelf kan vastpakken (de ‘vingervoeding’ fase). Denk aan kleine blokjes, reepjes of zachte stukjes. Dit stimuleert de mondmotoriek enorm. Groenten zoals wortel, broccoli en sperziebonen kun je vaak prima gaar aanbieden als zachte stukjes.
Let op zout en suiker. Je hoeft echt geen zout toe te voegen. De meeste smaken komen al goed naar voren. Voeg liever kruiden toe, zoals een beetje peterselie, bieslook of kerriepoeder (zonder zout). Dit leert je kindje wennen aan verschillende smaken. De eerste hapjes zijn een aanvulling op de melkvoeding; voor meer informatie over hoeveel voeding een baby van 5 maanden nodig heeft, lees je hier verder.
Tussendoortjes: Focus op voedzaam
Tussendoortjes zijn belangrijk, want de maaltijden kunnen soms nog klein zijn. Maar ook hier geldt: kies voor voedzaam boven vullend. Een koekje of een rijstwafel met veel lucht en weinig voedingsstoffen is niet de beste keuze als tweede tussendoortje.
Denk aan:
• Een stukje zacht fruit, zoals een stukje banaan, peer of meloen.
• Een paar blokjes volvette kaas.
• Een paar stukjes volkoren ontbijtkoek (zonder toegevoegde suikers).
• Een klein bakje (volle) yoghurt met wat geprakte banaan.
Probeer vaste tijden aan te houden voor de tussendoortjes. Dit helpt bij het creëren van een ritme en voorkomt dat je kindje de hele dag door kleine beetjes eet, waardoor hij zijn trek voor de hoofdmaaltijd verliest.
Wat doe ik met mijn twijfels over eten?
Het is volkomen normaal dat je je zorgen maakt. Zeker als je merkt dat je kindje ineens kieskeurig wordt. Dit hoort erbij. Dit heet vaak de ‘peuterfase’ die al een beetje kan beginnen rond de eerste verjaardag. Ze willen controle en hun eigen wil laten zien. Eten is dan een ideaal strijdtoneel.
Nieuw voedsel aanbieden: de 10 keer regel
Je hebt misschien gemerkt dat je kindje een nieuwe groente weigert. En dan de keer erna ook. En de keer daarna. Dit is het moment om vol te houden, maar zonder dwang. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat je soms wel tien tot vijftien keer een nieuw voedselitem moet aanbieden voordat een kind het accepteert.
Bied het aan op het bord, maar zeg er niets over. Als je kindje het niet pakt, dan niet. Bied het een paar dagen later gewoon weer aan, misschien op een andere manier. Maak van eten geen gevecht. Een positieve sfeer aan tafel is veel belangrijker dan de hoeveelheid die er die dag daadwerkelijk ingaat.
Verstikkingsgevaar: Blijf opletten
Hoewel je kindje al een jaar is, blijft opletten met de vorm van het voedsel essentieel. De motoriek verbetert, maar de achterste kiezen zijn er nog niet allemaal. Harde stukjes, zoals rauwe wortel of stukjes appel met schil, blijven een risico. Zorg dat alles wat je aanbiedt zacht genoeg is om met de kaken fijn te drukken, of snijd het in zeer kleine, veilige stukjes. Denk aan druiven, tomaatjes of bessen: snijd deze altijd in de lengte in vieren. Dit voorkomt dat een rond stukje precies de luchtweg blokkeert.
Veelgestelde vragen
hoeveel rijstpap mag mijn dreumes eten
Rijstebloem of rijstpap is prima als een afwisseling in de zuivelmomenten. Let wel op de suiker die je eventueel toevoegt. Als je volkoren rijst gebruikt, is dit een goede bron van koolhydraten. Bied het aan als een onderdeel van de totale zuivelinname van 300-350 ml per dag, niet als een extra maaltijd.
mag mijn kind al zout en kruiden gebruiken
Kruiden zijn juist heel welkom! Ze leren je kindje diverse smaken kennen zonder dat je extra zout nodig hebt. Voeg liever geen extra zout toe aan het eten van je dreumes. Als je familie eet, kook dan voor iedereen tegelijk en voeg het zout pas op het laatst toe aan het volwassen deel van de maaltijd.
wanneer mag ik de pap vervangen door brood
Als je kindje na de eerste verjaardag consequent goed reageert op brood en de porties groter worden, kun je de papmaaltijden rustig vervangen. De ochtendpap kan bijvoorbeeld veranderen in een boterham met beleg en een beker melk. Als je merkt dat je kindje nog moeite heeft met kauwen, kun je de pap nog even aanhouden, maar probeer wel de focus te verleggen naar vast voedsel bij de lunch en het avondeten.